ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Anadolu Ajansının (AA) “Global Bağlantı Ortağı” olduğu, Belek Turizm Bölgesi’ndeki NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında moderatörlüğünü TRT World kıdemli sunucusu Andrea Sanke’nin yaptığı programda konuştu.
Suriye’deki dönüşüme değinen Barrack, Washington idaresinin Suriye siyaseti kapsamında bölgedeki askeri varlığını azaltarak farklı bir yaklaşım benimsediğine dikkati çekerek, “Biz, asker göndermedik, askerlerimizi çektik. Yüz yıldır yapılanların tam aksisini yaptık. Dün, ondan evvelki gün, son üssümüzdeki son askerlerimizi çektik. Bu, inanılmaz. ABD’nin uzun yıllar DEAŞ ile gayret yürüttüğü değerli ülkelerden birindeki son üssümüzden son birliklerimizi de çektik.” sözlerini kullandı.
Barrack, geçmişte Kürtler ve Dürzilerle sorun yaşayan, İran’la yakınlığı bulunan ve dünya ile uzun müddet çatışma halinde olan Suriye’nin bugün bölgedeki en istikrarlı yerlerden birine dönüştüğünü vurguladı.
“ŞARA, TEKRAREN İSRAİL İLE SORUN İSTEMEDİKLERİNİ SÖYLEDİ”
İsrail’in bilakis Suriye’nin İsrail’e yönelik askeri faaliyetlerde bulunmamasına karşın ortada rastgele bir mutabakat olmamasına ait soruyu yanıtlayan Barrack, “8 Aralık’tan bu yana Suriye, (Cumhurbaşkanı) Şara idaresi altında İsrail’e tek bir kurşun bile sıkmadı. Tersine Cumhurbaşkanı Şara, tekraren İsrail ile sorun istemediklerini, düşmanlık aramadıklarını, bir saldırmazlık ve olağanlaşma mutabakatına açık olduklarını söyledi.” diye konuştu.
Barrack, İsrail’in güneydeki Dürzileri kendi akrabaları olarak gördüğünü ve Süveyda’daki olayların akabinde İsraillilerin hududu geçerek “Dürzileri koruduğunu” savunarak, kelamlarını şöyle sürdürdü:
- “(İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu, 7 Ekim’den sonra her şeyin değiştiğini açıkça söyledi. Hudutları umursamıyor, çizgileri umursamıyor, 1967 hududunu umursamıyor, 1974 hududunu umursamıyor, 8 Aralık çizgisini umursamıyor. Suriye, bu çatışmaya girmeyerek akla yatkın davrandı. Bu nedenle ihlaller, daima devam ediyor. İsrail, bir konvoy gördüğü her seferinde bu sınırları geçiyor zira iki taraf ortasında hala inanç yok.”
Barrack, Suriye’nin “defalarca görüşmeye hazır olduklarını” lisana getirdiğini ve İsrail’e karşı “hasmane bir tavır sergilemeyerek çok makul davrandığı” ve “Suriye ile olağanlaşmaya Lübnan’dan daha evvel varılacağı” yorumunu yaptı.
“TÜRKİYE, BÖLGEDEKİ EN GÜÇLÜ VE İŞLEYEN EKONOMİLERDEN BİRİ”
Düşmanı askeri formüllerle ortadan kaldırmaya yönelik yaklaşımın kalıcı tahlil üretmediğini belirten Barrack, bu tekniğin, jenerasyonlar uzunluğu süren nefret döngüsünü beslediğini söyledi.
Barrack, İsrail’in 1948’den bu yana benimsediği yaklaşımın bölgedeki genel eğilimle örtüşmediğini, savaşların tahlil üretmediğini vurguladı.
Lübnan örneğine işaret eden Barrack, 1949’daki ateşkes mutabakatı, 15 yıllık iç savaş ve Taif Muahedesi’nin kalıcı istikrar sağlamadığını lisana getirdi.
Taif Mutabakatı’nın bugünkü ateşkes ve barış arayışlarına misal biçimde mezhepsel dengelerin tekrar düzenlenmesini hedeflediğini belirten Barrack, Hizbullah’ı kapsam dışında bıraktığını tabir etti.
Barrack, İsrail’in taarruzlarının Hizbullah’ın varlık münasebetini güçlendirdiğini savunarak, İran üzere hükümran devletlerin desteklediği milis yapıların sadece askeri sistemlerle ortadan kaldırılamayacağını belirtti.
Kalıcı tahlilin, refahın sağlanmasından geçtiğini vurgulayan Barrack, bireyden aileye, topluluktan devlete uzanan bir kalkınma yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini lisana getirdi.
Bölgesel problemlerin tahlilinin yeniden bölge ülkeleri tarafından bulunması gerektiğinin altını çizen Barrack, bu çerçevede Abraham Mutabakatı’nın uzun vadede tahlilin kesimi olabileceğini sav etti.
Barrack, Suriye’de yürütülen sürecin Türkiye ile birlikte şekillenen bir “deney” niteliği taşıdığını belirterek, Türkiye’nin bölgedeki en güçlü ve işleyen ekonomilerden biri olduğunu söyledi.
Türkiye’nin sadece NATO’nun en büyük ikinci gücü olmadığını, birebir vakitte nüfusu, kaynakları ve askeri kapasitesiyle bölgedeki en kıymetli ve tesirli aktörlerden biri olduğunu söz etti.
BARRACK’A NAZARAN TAHLİLE GİDEN YOL REFAHTAN GEÇİYOR
Barrack, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı “etkili bir lider” olarak nitelendirerek, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun da ülkesinin çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini söyledi.
Orta Doğu’da güç ögesinin belirleyici olduğunu vurgulayan Barrack, zayıflık algısının ülkeleri “dezavantajlı konuma” sürüklediğini söz etti.
Suriye’deki gelişmeleri örnek gösteren Barrack, güçlü liderliklerin bölgedeki dönüşüm süreçlerinde tesirli olduğunu, Türkiye’nin de bu çerçevede değerli rol oynadığını lisana getirdi.
Barrack, “İsrail, Abu Dabi ile ittifak kurduğu üzere Türkiye ile de ittifak kurabilir, Suudi Arabistan da İsrail ile ittifak kurabilir. İsrail halkının refahı için bence tahlil bu. Bu yüzden bu cins telaffuzların ortadan kalkacağını düşünüyorum. Türkiye, hafife alınacak bir ülke değil.” sözlerini kullandı.
Suriye’nin tarihî bakımdan farklı din ve etnik kümelerin bir ortada yaşadığı esaslı bir medeniyet olduğunu anlatan Barrack, bölgede kalıcı tahlilin işbirliği ve ekonomik kalkınmadan geçtiğini tabir etti.
Ateşkes mutabakatlarına da değinen Barrack, kimi düzenlemelerin taraflara tek taraflı hareket alanı bıraktığını, bu durumun kalıcı barışı zorlaştırdığını belirtti.
Barrack, ABD’nin evvelki idare devirlerinde yapılan birtakım mutabakatların alanda tesirli olmadığını savunarak, tahlilin bölgesel ahenk ve refahın artırılmasından geçtiğini söz etti.
TÜRKİYE’NİN BÖLGEDEKİ ARABULUCULUK ROLÜNÜN ÖNEMİ
Barrack, Gazze’de ateşkes ihlallerinin sürdüğü periyotta Türkiye’nin bölgedeki arabuluculuk rolünün kıymetine işaret ederek, “İsrail’in yapabileceği en makul şey, Türkiye’yi tam da sizin dediğiniz üzere bu sürece dahil etmeye teşvik etmek ve bunu benimsemektir.” diye konuştu.
Türkiye ile Katar’ın Hamas’ı “terör örgütü olarak kabul etmediği için yıllarca eleştirildiğini” savunan Barrack, “Eğer Hamas’ı yabancı bir terör örgütü olarak kabul etme konusunda bizimle birebir fikirde olsalardı bu, asla yaşanmazdı. Onları dışlamanız gerekir. Türkiye’yi o sürece dahil etseydiniz şu anda yaşananları yani vahşetleri ve ihlalleri önlemede yardımcı olabilirdi zira onlar o lisanı konuşabiliyorlar.” dedi.
Uzun vadeli tahlilin “kapsayıcılıktan” geçtiğine işaret eden Barrack, dışlayıcı yaklaşımların sırf kısa vadeli sonuçlar doğurduğunu belirtti.
ABD-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ
Türk-Amerikan alakalarının seyrine ait soruyu yanıtlayan Barrack, son 16 ayda ABD ile Türkiye münasebetlerinde son 15 yıldan daha fazla ilerleme kaydedildiğini vurguladı.
Barrack, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki bağ başta olmak üzere dışişleri, istihbarat, askeri ve ticari alanlarda gelişme olduğuna dikkati çekti.
F-35 VE S-400 AÇIKLAMASI
Türkiye’nin F-35 programından çıkarıldığını fakat bağlantıların büsbütün kopmadığını belirten Barrack, Boeing muahedeleri, Halkbank üzere hususlarda ilerleme sağlandığını ve F-16 sürecinin de yine gündemde olduğunu söyledi.
Barrack, “Ülkeler ortasındaki ittifak yine şekilleniyor. Suriye’de olanlar ise büyük ölçüde Türkiye’nin lehine oldu. Türkiye ve Suudi Arabistan, birtakım kusurları olsa da bu ‘filizlenen yapıyı’ destekledikleri için büyük övgüyü hak ediyor, aslında bu süreçte belirleyici olan Türkiye’ydi. İki ülke ortasındaki bağlantılar ise hiç olmadığı kadar düzgün. Bence S-400 sorununa yakında bir tahlil bulunacak. Benim temsil ettiğim taraf açısından, F-35 programına yine kabul edilmek de mümkün.” diye konuştu.
İSRAİL İLE LÜBNAN ORTASINDA SAĞLANAN ATEŞKES
İsrail ile Lübnan ortasında sağlanan ateşkesin en değerli tarafının “anlamsız öldürmeleri durdurmuş olması” görüşünü lisana getiren Barrack, ateşkesin tüm ayrıntılarının net halde tanımlanmasından çok alanda eksik aktörlere dikkati çekerek, “O masada eksik olan iki taraf var: Hizbullah ve İran. Yani olan şey, gerçek istikamette atılmış bir adımdı. Asıl iş artık başlıyor.” sözlerini kullandı.
Hizbullah ile bir tahlil bulunması gerektiğini vurgulayan Barrack, bu sürecin “Hizbullah’ı yok etmek üzerine kurulu olmaması gerektiğini” söyledi.
Barrack, ayrıyeten 2024’te neyin işe yaramadığının görüldüğünü, halihazırda yürürlükte olan ve taraflardan gelen taleplere karşılık veren çok taraflı bir sistemin bulunduğunu söz etti.
