ABD/İsrail-İran Savaşı’nın Basra Körfezi’ndeki güç akışına darbe vurmasıyla başlayan alternatif güç nakil çizgisi tartışmalarını pahalandıran Yılmaz, Avrupa’ya gidiş yolunda da en değerli sınırın kara yoluyla Türkiye, deniz yoluyla ise Hürmüz Boğazı-Babülmendep Boğazı-Süveyş Kanalı-Akdeniz çizgisi yahut Hürmüz-Asya güzergahı olduğunu söyledi.
Büyükelçi Yılmaz, “Bu savaşla birlikte bilhassa Hürmüz Boğazı’nda kahırlar yaşanması, bu güç akışını ya kuzeydeki Türkiye’nin denetim ettiği karasal sınırlara ya da Akdeniz’e direkt erişimi öne çıkartabilecek, Irak’tan Suriye’ye uzanan alternatif sınırlara yöneltecek. Bu da hem Türkiye için hem Suriye için aslında değerli bir fırsat manasına geliyor.” dedi.
Enerji sınırlarının milyarlarca dolarlık yatırım isteyen ve mutlak surette siyasi istikrara gereksinim duyan projeler olduğuna dikkati çeken Yılmaz, şöyle devam etti:
“O yüzden de Türkiye’de var olan güç çizgilerinin şu anda çalışıyor olması, Türkiye’yi öncelikli aktör haline getiriyor. İnançlı çıkışın en kısa, en ucuz, en istikrarlı yolu şu anda Türkiye. Hürmüz Boğazı yahut Süveyş üzerinden devam eden güç dağılımının, artık Türkiye’ye daha fazla hisse veren bir noktaya gelmesini sağlayabilir diye düşünebiliriz.”
Yılmaz, Basra Körfezi’ndeki dertlerden dolayı ikinci alternatifin de Suriye-Irak çizgisi olduğunu ve yavaş yavaş buna uygun kimi kaidelerin geliştiğini lisana getirdi.
Bu çizgi için Suriye’nin milyarca dolarlık yatırımların yapılabileceği siyasi istikrara ve güvenlik ortamına kavuşması gerektiğine işaret eden Yılmaz, bu açıdan “İsrail’in istikrarsızlaştırıcı hareketleri” ve “terör hareketlerinin” birtakım mahzurlar arz ettiğini söyledi.
Yılmaz, “Bunlar denetim altına alındığında yani PKK, DEAŞ, ve İsrail negatif alanları denetim altına alındığında, Suriye de değerli bir aktör haline gelebilir lakin Suriye’nin bu noktaya gelmesi elbette vakit alacak. En azından tahminen 10 yıl alacak zira siyasi istikrarın oluşması ve ardından yatırımların yapılması, konsorsiyumların kurulması üzere bir seyir gerekli. Türkiye (seçeneği), bu minvalde önemli manada avantajlı görünüyor diyebiliriz.” diye konuştu.
MÜZAKERELER, TÜRKİYE AÇISINDAN SON DERECE OLUMLU
Suriye’deki ulusal entegrasyon süreci ve Ankara’nın beklentilerine ait soru üzerine Yılmaz, Türkiye’nin bölgede güvenlik muhtaçlıklarının ve terörle uğraş konusunda birtakım beklentilerin bulunduğunu lisana getirdi.
Yılmaz, “Bu beklentilerin gerçekleşmesi, Türkiye’deki süreçle de ilgili. O yüzden Türkiye’den bağımsız düşünülemez zira PKK birkaç ülkede örgütlenmiş olan, birkaç ülkede faaliyet sürdüren bir örgüt. Suriye’deki ayağında da Türkiye’nin kendisi için ne beklediği, Suriye’nin ne yapabileceği, PKK ile nasıl bir düzlemde anlaşılabileceği üzere çeşitli optimum noktalar var.” değerlendirmesinde bulundu.
Suriye’nin, “kendi iç uzlaşma sürecini yürütürken Türkiye kadar güçlü ve istikrarlı bir noktadan konuşmadığı”na işaret eden Yılmaz, şunları kaydetti:
“Suriye’de gerçekleşen müzakereler, Türkiye açısından son derece olumlu fakat oranın ulaştığı nokta, Türkiye’nin bütün muhtaçlığını karşılayacak yahut ortaya çıkan şey, Türkiye’nin istediği çerçeve mi olacak? Bunu söylemek biraz güç ancak bu türlü olsa bile buna bir süreç olarak bakmak lazım. Suriye güçlendikçe, terör sıkıntısı yönetilebilir hale geldikçe, terörden entegrasyona geçildiği sürece Türkiye’nin çıkarları da tedricen karşılanacaktır. ‘Türkiye’nin beklentileri de tedricen karşılanacaktır’ diye düşünüyorum.”
İKİ ÜLKE ARASINTAKİ TİCARET TEPEYİ GÖRECEK
Yılmaz, Türkiye-Suriye ticaretinin gelişimi ile gümrük, hudut geçişleri ve resmi dokümanların karşılıklı tanınması üzere çalışmaların vakit alan süreç olduğuna dikkati çekti.
“Çünkü 13 yıl boyunca Türkiye ile Suriye ortasında bir gümrük yoktu.” diyen Yılmaz, şunları söyledi:
“O yüzden de daha farklı, defakto mutabakatlarla süreçler yürütülüyordu. Artık yavaş yavaş bunlar resmileşmeye başlıyor. O yüzden de bazen git geller oluyor, bazen müzakereler oluyor. Daima değişiyor lakin ‘Şu an prestijiyle kötü gitmiyor’ diyebiliriz ancak daha uygun olacağını düşünüyoruz.”
Yılmaz, bilhassa muhakkak eserler konusundaki muahedeler ile gümrük vergilerinin müzakere edilmesi üzere durumların iki ülkenin de çıkarına olacak formda yürütüldüğünü vurgulayarak, “Geçen hafta İstanbul’da yapılan JETCO toplantısında da esasen önümüzdeki periyotta bu sıkıntıların çözüleceği düzenekler da masaya yatırıldı.” dedi.
Sürecin olumlu seyrine dikkati çeken Yılmaz, “Ben şu anda sürecin âlâ gittiğini ancak önümüzdeki devirde daha da uyguna gideceğini düşünüyorum. Bilhassa yolların tamir edildiği, aşikâr fizikî sıkıntıların halledildiği, ulaşım sorunlarının ortadan kalktığı bir periyotta iki ülke ortasındaki ticaret herhalde tepeyi görecektir.” diye konuştu.
