Baharda meskendeki davetsiz konukların sayısı artıyor. Bilhassa mutfak ve banyo üzere nemli alanlar en sık yöneldikleri yerler. Açıkta bırakılan besinler da girişlerini kolaylaştırıyor. Uzman zoolog, biyolog, entomolog Gonca Yeşilyurt ve Kıbrıs Yaban Hayatı Araştırma Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı Dr. Kadir Boğaç Kunt’a ilaçlamadan, ezmeden böcekleri konuttan uzak tutmanın yollarını danıştık. VetAmerikan Hayvan Hastanesi’nden Uzm. Veteriner Doktor Dr. Onur Ülgenalp evcil hayvan olan konutlarda böcek uğraşında dikkat edilmesi gerekenleri paylaştı.
‘Bizimle yaşamanın sunduğu konfora geliyorlar’
Dr. Kadir Boğaç Kunt yaz aylarında konutlarda böcek popülasyonunun ve görünürlüğünün artmasının nedenlerini şöyle sıralıyor:
Böcekler ektotermik (soğukkanlı) canlılardır. Ortam sıcaklığı arttıkça metabolik süreçleri hızlanır. Bu da süratli hareket etmelerine, sık beslenmelerine ve gelişim evrelerini daha kısa müddette tamamlamalarına neden olur.
Çoğu böcek cinsinin üreme periyotları geç ilkbahar ve erken yaz aylarıdır. Kış uykusundan yahut diyapoz (metabolik durgunluk) periyodundan çıkan erginlerin bıraktığı yumurtalar, yazın en sıcak devirlerinde eşzamanlı olarak erginleşir ve popülasyon yoğunluğuna sebep olur.
Yüksek sıcaklıklar dış etraftaki su kaynaklarının kurumasına neden olabilir. Bu durum, nem seven cinsleri (hamamböcekleri, gümüşçünler vb.)
su bulmak için konutlardaki mutfak ve banyo üzere nemli alanlara çeker.
Gonca Yeşilyurt da “Böcekler hazır besin, korunaklı bir yuva ve sabit sıcaklıktaki rahatlık için konutumuza giriyorlar” diyor ve ekliyor: “Aslında hepimizin muhtaçlıkları bu bakımdan temelde birebir. Yani tercih ettikleri şey bizden çok, bizimle yaşamanın sunduğu konfor diyebiliriz.”
Evcil hayvanınız varsa…
Kedi ve köpekler vakit zaman karınca, sinek yahut örümcek üzere böcekleri yiyebilir. Birçok hadisede bu durum önemli bir sıhhat sorununa yol açmaz, lakin birtakım istisnalar mevcuttur. Bilhassa hamamböceği parazit yumurtası taşıyabileceğinden, yenmesi durumunda evcil hayvanlarda sindirim sistemi enfeksiyonları görülebilir.
Daha riskli olan, böcek ilacına maruz kalmış bir böceğin yenmesidir. Bu cins olaylarda hayvanlar ikincil zehirlenme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Çok salya, kusma, ishal, halsizlik yahut titreme üzere belirtiler gözlemlenirse en yakın veteriner tabibe ulaşmak gerekir.
Kimyasal uygulama yapılacaksa hayvanların uygulama alanından çıkarılması, yem ve su kaplarının kaldırılması ve havalandırma müddetine uyulması gerekir.
Doğal olarak nitelendirilen her metot evcil hayvanlar için inançlı değildir. Örneğin; sirke-su karışımı yahut tarçın tozu karıncaları uzaklaştırmak için itimatla kullanılabilirken çay ağacı yağı kediler için toksiktir ve cilt yoluyla emildiğinde karaciğer hasarına yol açabilir. Nane yağı ve okaliptüs yağı da ağır kullanımda kedi ve kuşlar için teneffüs problemlerine neden olabilir.
(Dr. Onur Ülgenalp)
Uzak tutmak için ne yapmalı?
Karıncalar kırıntılara, hamamböcekleriyse çöp ve yemek artıklarına çekilirler. Mesken ve apartmanlarımızda çöp idaresi yanlışsız bir biçimde yapıldığında bu problemler azalacaktır. Çöpleri meskenin içinde kapalı kapaklı kutularda tutmak, açıkta besin kaynakları bırakmamak, besine erişimlerini engellemek en kolay tahliller. Ayrıyeten kimi kovucu spreyler yahut tabletler, şayet kimyasal içeriklerinin beşere zararsız olduğundan emin olabiliyorsanız, kullanılabilir.
Böcekler koku duyusu hayli gelişmiş hayvanlardır. Bu nedenle onların hoşlanmadığı kimi kokuları kullanmamız durumunda süreksiz korunma sağlayabiliyoruz. Ancak bu tip klasik sistemlerin standart bir reçetesi yok. Kimi durumlarda karbonat, sirke, karanfil ve tarçın üzere gereçler kısa vadeli bir deva sunabiliyor. Fakat uzun müddetli tesirleri olmuyor. Kimyasal olmadan böcekleri engellemenin en yeterli yolu onları meskene sokmamak.
Banyo sarfiyatları üzere yerler, apartmanlardaki ortak boşluklara açılan banyo pencereleri üzere havalandırma alanları, taban yahut duvarlarda dışarıya açılan çatlak ya da boşluklar, pencere pervazlarındaki delikler bilhassa karınca ve hamamböcekleri için meskenlere giriş alanları oluşturabilmektedir. Düzgün yalıtılmış yahut bu tipte havalandırma alanları gerçek halde kapatılmışsa bu girişler de en aza indirilebilir. (Gonca Yeşilyurt)
