İsrail, 28 Şubat günü ABD dayanağıyla İran’a saldırdı. İran da İsrail’e karşılık verdi ve hudutlarında ABD üssü olan Körfez ülkelerini bombaladı.
İran, Hürmüz Boğazı’nı petrol tanker trafiğine kapatarak tüm dünyadaki istikrarları değiştirecek bir atılım yaptı.
Dünyada petrol fiyatları ve dolar yükselirken altın ve gümüş dalgalı bir seyir izledi.
CAN KAYBI
Günümüze kadar süren çatışmalarda, ortalarında üst seviye yetkililerin de bulunduğu on binlerce kişi öldü ve yaralandı. İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ve Genelkurmay Lideri Abdurrahim Musevi, hayatını kaybedenler ortasında yer aldı.
ŞEHİRLER TAHRİP OLDU
Ülkelerdeki kıymetli binalar, güç üretim merkezleri ve tarihi eserler tahrip edildi.
İRAN TAZMİNAT OLARAK 270 MİLYAR DOLAR İSTEDİ
ABD, İran’la süreksiz bir ateşkes sağladı ve İran bu kademede 270 milyar dolar talebini lisana getirdi. Kesin sayı ise yetkili makamlarca açıklanacak.
İran hükümet sözcüsü Fatma Muhacerani, 8 Nisan günü müzakerelere götürülen 10 hususun ortasında, “İran’a verilen ziyanların hesaplanıp büsbütün tazmin edilmesi” koşulunun da yer aldığını hatırlattı.
Bu savaş hasebiyle Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Ürdün’ün de tazminat talepleri olduğu duyuruldu.
TARİHTE SAVAŞ TAZMİNATI
Peki tarihte bugüne kadar hangi ülkeler savaş tazminatı talebinde bulundu? Bu tazminatın tarihte örnekleri var mı? Sizin için araştırdık. Gelin daima birlikte hafızaları tazeleyelim.
“Savaş tazminatı” binlerce yıldır süren bir uygulama, yüzlerce örnek verilebilir ve en büyük ve sistematik örnekler 1. ve 2. Dünya Savaşları sonrasına ilişkin.
DÜNYANIN EN BÜYÜK SAVAŞ TAZMİNATLARI
Savaş tazminatları, tarih boyunca devletler ortasında hem ekonomik hem de siyasi istikrarları belirleyen en değerli ögelerden biri oldu.
Bazı ödemeler katılaşarak gerçekleşirken, kimileri ise hala tartışma konusu olmaya devam ediyor. İşte tarih sırasına nazaran en dikkat çeken savaş tazminatları ve aktüel talepler:
1774 – OSMANLI İMPARATORLUĞU, RUSYA’YA TAZMİNAT ÖDEDİ
Küçük Kaynarca Antlaşması’nın akabinde Osmanlı İmparatorluğu, Rusya’ya 15 bin kese altın tazminat ödemek zorunda kaldı.
1871 – FRANSA, ALMANYA’YA TAZMİNAT ÖDEDİ
Franco-Prusya Savaşı sonrası Fransa, Almanya’ya 5 milyar altın frank savaş tazminatı ödedi. Bu ödeme, devrin Avrupa iktisadını önemli halde etkiledi.
1878 – OSMANLI İMPARATORLUĞU, RUSYA’YA TAZMİNAT VERDİ
93 Harbi’nin akabinde Osmanlı, Rusya’ya yaklaşık 802 milyon altın frank seviyesinde tazminat ödemek zorunda kaldı.
1895 – ÇİN, JAPONYA’YA TAZMİNAT ÖDEDİ
1. Çin-Japon Savaşı sonrası Çin, Japonya’ya 200 milyon tael gümüş tazminat ödedi.
1919 – ALMANYA, İTİLAF DEVLETLERİNE TAZMİNAT ÖDEDİ
Versailles Antlaşması ile Almanya’ya 132 milyar altın marklık ağır bir tazminat ödemekle yükümlü kılındı. Bu yükümlülük, Alman iktisadı üzerinde uzun yıllar tesirli oldu.
1944 – FİNLANDİYA, SOVYETLER BİRLİĞİ’NE ÖDEME YAPTI
2. Dünya Savaşı sonrası Finlandiya, Sovyetler Birliği’ne yaklaşık 300 milyon dolar kıymetinde sanayi eserleri ve tazminat olarak ödeme yaptı.
1945 SONRASI – ALMANYA’DAN GENİŞ KAPSAMLI SAVAŞ TAZMİNAT ÖDEMELERİ
2. Dünya Savaşı’nın ardından Almanya, Sovyetler Birliği başta olmak üzere birçok ülkeye fabrika sökümü, sanayi ekipmanı transferi ve mali ödemeler gerçekleştirdi. Toplam tesirin onlarca milyar doları bulduğu bedellendiriliyor.
1952 – ALMANYA, İSRAİL’E TAZMİNAT ÖDEDİ
Holokost tazminatları kapsamında Almanya, İsrail’e 3 milyar mark ve ferdi ödemeler yaptı. Bu süreç vakitle on milyarlarca dolarlık toplam tesire ulaştı.
1965 – JAPONYA, GÜNEY KORE VE FİLİPİNLER’E ÖDEME YAPTI
Japonya, Güney Kore’ye 800 milyon dolar, Filipinler’e ise 550 milyon dolar ödeme yaptı. Bu ödemeler “ekonomik yardım” olarak tanımlansa da savaş tazminatı niteliği taşıdı.
Güney Kore’de, Seul Yüksek Mahkemesi, Japonya’nın 2. Dünya Savaşı sırasında Japon askerler tarafından cinsel istismara uğrayan Güney Koreli bayanlara tazminat ödemesine bir kere daha tazminat ödenmesine karar verdi.
1991 SONRASI – IRAK, KUVEYT’E TAZMİNAT ÖDEDİ
Körfez Savaşı’nın akabinde Irak, Kuveyt’e 52 milyar 400 milyon dolar tazminat ödemekle yükümlü tutuldu. Bu süreç Birleşmiş Milletler sistemiyle yürütüldü.
GÜNCEL VE TARTIŞMALI TAZMİNAT TALEPLERİ
POLONYA, ALMANYA’DAN BÜYÜK TAZMİNAT TALEP EDİYOR
Polonya, 2. Dünya Savaşı ziyanları gerekçesiyle Almanya’dan yaklaşık 1 trilyon 300 milyar dolar talep ediyor. Almanya ise bu talebin hukuken kapandığını savunuyor.
YUNANİSTAN, ALMANYA’DAN TAZMİNAT İSTİYOR
Yunanistan, birebir periyot nedeniyle yaklaşık 165 milyar euro tazminat talebinde bulunuyor. Almanya bu savları kabul etmiyor.
UKRAYNA, RUSYA’DAN SAVAŞ TAZMİNATI TALEP EDİYOR
2022’de başlayan savaş nedeniyle Ukrayna’nın ziyanlarının 400 milyar ile 1 trilyon dolar ortasında olduğu iddia ediliyor.
GÜNEY KORE, JAPONYA İLE TAZMİNAT TARTIŞMALARINI SÜRDÜRÜYOR
Japon işgali periyoduna ait ferdi tazminat talepleri, 1965 muahedesine karşın devam ediyor.
ÇİN VE ÖBÜR ASYA ÜLKELERİNİN JAPONYA’YA YÖNELİK TALEPLERİ
Tarihsel savaş zararlarına ait kimi talepler kısmen karşılanmış olsa da evrakın büsbütün kapandığı kabul edilmiyor.
