İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, Avrupa’nın Asyalı üreticilere alternatif aradığı bir periyotta konjonktürün Türkiye lehine işlediğini belirterek, “Lityum-iyon bataryaların stratejik kapsama alınması, Türkiye’nin batarya üretiminde bölgesel bir üs olma stratejisinin en kritik ayağını oluşturuyor. Bildiri, hem yerli ve ulusal batarya üretimini hem de bu alandaki direkt yabancı yatırımları teşvik edecektir.” dedi.
“TÜRKİYE’NİN BÖLGESEL BİR ÜS OLMA STRATEJİSİNİN EN KRİTİK AYAĞI”
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca hazırlanan “Yatırım Projelerinin Stratejik Öncelik ve Teknik Değerlendirmesine Dair Bildirimde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ” kapsamında “Kritik Hammadde Listesi” tarifinde değişikliğe gidildi.
Liste, ülke iktisadı için yüksek ekonomik ve stratejik kıymete sahip olan ve tedarik kesintisi riski yüksek bulunan ham hususları içeren 36 eseri kapsıyor.
Lityum-iyon batarya teknolojileri stratejik eser kapsamına alınırken, bu kararla batarya üretimi ve geliştirme süreçlerini kapsayacak formda bilhassa elektrikli araç yatırımlarında daha süratli onay ve finansman düzeneklerinin devreye alınması hedefleniyor.
Öte yandan, son periyotta artan jeopolitik tansiyonlar ve bölgesel çatışmalar, güç piyasalarında dalgalanmalara yol açarken, bu durum elektrikli araçlara olan ilgiyi de direkt etkiliyor.
Petrol fiyatlarındaki oynaklık, kısa vadede tüketicileri alternatif güç tahlillerine yönlendirirken, orta ve uzun vadede ülkelerin fosil yakıt bağımlılığını azaltma gayelerini güçlendiriyor.
Londra merkezli data tahlil şirketi Benchmark Mineral Intelligence’ın mart ayı elektrikli araç satış datalarına nazaran, dünyada mart ayında 1,75 milyon elektrikli araç satıldı. Geçen ayki satışlar, yıllık bazda yüzde 3 ve aylık bazda yüzde 66 artış gösterirken, elektrikli araç satışlarındaki büyümede, Avrupa’daki rekor artış tesirli oldu.
“BÖLGESEL GÜÇ RİSKLERİ ELEKTRİKLİ ARAÇLARA YÖNELİMİ DAHA DA HIZLANDIRACAK”
İTO Başkanı Avdagiç, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın kritik ham unsur tarifini genişleterek lityum-iyon bataryaları stratejik kapsama almasının Türkiye’nin Avrupa ile Asya ortasında bir “bölgesel üretim üssü” olma tezinin zamanlama açısından ne kadar kritik olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
Avdagiç, bilhassa Avrupa’nın Asyalı üreticilere alternatif aradığı bir devirde konjonktürün Türkiye lehine işlediğini belirterek, “Lityum-iyon bataryaların stratejik kapsama alınması, Türkiye’nin batarya üretiminde bölgesel bir üs olma stratejisinin en kritik ayağını oluşturuyor. Bildiri, hem yerli ve ulusal batarya üretimini hem de bu alandaki direkt yabancı yatırımları teşvik edecektir.” diye konuştu.
Lityum-iyon bataryalarının bugünün elektroniğinin kalbinde yer aldığına işaret eden Avdagiç, ulaşım, savunma, güç ve sıhhat olmak üzere dört kritik bölümün birebir ham husus zincirine ve tıpkı teknolojiye bağımlı hale geldiğini kaydetti.
Avdagiç, bu bataryaların yalnızca araçların değil, savunma uygulamalarının, güç depolama sistemlerinin ve endüstriyel uygulamaların tamamı için de stratejik bir eser olduğunu lisana getirerek, şöyle devam etti:
“Bu düzenleme, batarya üretimi ve AR-GE süreçlerinin önünü açarken, bilhassa elektrikli araç yatırımlarında daha süratli onay ve finansman imkanlarını devreye alarak yatırım iştahını artıracaktır. Batarya teknolojisi, yakın gelecekte ekonomik egemenliğin temel ögelerinden biri haline gelecek kadar büyük bir kıymet taşıyor. Orta Doğu’daki tansiyonla yükselen petrol fiyatları, elektrikli araca geçişi hızlandırdı. Bölgesel güç riskleri, elektrikli araçlara yönelimi daha da hızlandıracak ve satışlarda yeni rekorların habercisi olabilir. Lityum ve başka kritik minerallerde tedarik zincirinin kırılgan olması, ülkeleri stratejik üretim kapasitesi oluşturmaya zorluyor. Türkiye, lityum ham unsur muhtaçlığını özgün bir üretim rotası üzerinden yerli üretimle karşılamak için ağır çalışmalar yürüten bir ülke. Batarya için gereken tüm minerallerin temini hedefiyle ham unsur coğrafyasına yönelik faal dış siyaset da izleniyor.”
“TEBLİĞ TÜRKİYE’Yİ BATARYA VE ELEKTRİKLİ ARAÇ EKOSİSTEMİNDE DAHA GÜÇLÜ BİR POZİSYONA TAŞIYACAK”
Şekib Avdagiç, Bakanlığın lityum-iyon batarya teknolojilerini stratejik eser kapsamına almasıyla batarya üretimi ve geliştirmenin önünün açıldığını söyledi.
Avdagiç, Türkiye’nin batarya üretiminde bir merkez olması yolunda kritik bir adım atıldığını vurgulayarak, “Karar, batarya üretiminde kullanılan ham unsurlarda tedarik kesintisi riskini de kıymetli ölçüde azaltacaktır. Düzenleme, güç depolama ve elektrikli araç yatırımlarına büyük ivme kazandıracak. Rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin, kurulu güçleri oranında batarya kapasitesi tesis etmelerini de kolaylaştıracak.” halinde konuştu.
Küresel lityum-iyon batarya pazarının 2026’da 130-140 milyar dolar düzeyine ulaşmasının beklendiğini aktaran Avdagiç, bu pazarın yaklaşık yüzde 55’inin Asya-Pasifik Bölgesi’nde ağırlaştığını kaydetti.
Avdagiç, 2025 prestijiyle bölgenin büyüklüğünün 75 milyar doları aşmış durumda olduğunu belirterek, “HIT-30 programının hedeflediği 80 gigavat saatlik batarya kapasitesi, 2025 global pazarının yaklaşık yüzde 7’sine karşılık geliyor. Sonuç olarak, kelam konusu bildiri ile HIT-30 programları birbirini tamamlayan bir yapı oluşturarak Türkiye’yi batarya ve elektrikli araç ekosisteminde daha güçlü bir pozisyona taşıyacaktır. Bu da hem yerli ve ulusal üretimi hem de direkt yabancı yatırımları artıracaktır.” sözlerini kullandı.
“BU KARAR, JEOPOLİTİK GERÇEKLER SÜRECİ GÖZ ÖNÜNE ALINDIĞINDA MANTIKLI BİR ADIM”
ING Group Kıdemli Ulaşım ve Lojistik Bölüm Ekonomisti Rico Luman ise son periyotta elektrikli araçlarda daha ucuz ve rekabetçi olması nedeniyle NMC (nikel-manganez-kobalt) bataryalardan LFP (lityum-demir-fosfat) bataryalara gerçek bir kayış gözlemlediğini lisana getirdi.
Luman, bu durumun LFP bataryalarına olan talebi artırdığını ve Türkiye’de markaların gerçekleştireceği elektrikli araç üretiminin de bu süreci destekleyeceğini kaydederek, “Ayrıca Avrupa Birliği (AB), batarya paketi tedarikinde Çin’e olan büyük bağımlılığını azaltmak istemekte ve Türkiye’nin AB ile Gümrük Birliği mutabakatı olduğunu hatırlatmakta yarar var.” diye konuştu.
Türkiye’nin “Kritik Hammadde Listesi” tarifinde değişikliğe gitmesine değinen Luman, kelamlarını şöyle sürdürdü:
“Kritik ham hususların kapsamını lityum-iyon batarya girdilerini de içerecek halde genişletme kararının jeopolitik gerçekler ve her geçen gün artan elektrifikasyon süreci göz önüne alındığında mantıklı bir adım olduğuna inanıyorum. AB de benzeri hususları ele alan Kritik Ham Unsurlar Maddesi’ni kabul etmiştir lakin pratikte kendi kendine kâfi hale gelmek o kadar kolay değil. Çünkü Çin, hem üretim ölçeği hem de batarya metal rafinerilerinin birçoklarına konut sahipliği yapması sayesinde batarya üretiminde rekabet avantajına sahip. Çin menşeli batarya paketleri fiyat açısından hayli cazip durumda.”
Luman, akaryakıt fiyatlarındaki artışın akabinde ferdî şoförlerin elektrikli araçlara olan ilgisinde net bir canlanma görüldüğünü belirterek, tüketici olarak meskende yahut işte şarj imkanına sahip olunduğunda, kilometre başına güç maliyeti açısından bu araçların esasen cazip hale geldiğini kelamlarına ekledi.
