Kış boyunca kendi haline bırakılan bitkiler, ilkbaharla birlikte tekrar hareketleniyor. Solgun yapraklar ve bakımsız kalmış saksılar şu sıralar elden geçirilmeyi bekliyor. Bahar ayları bitkileri toparlamak ve konuta biraz canlılık katmak için güzel bir periyot. Bitki bakım uzmanı Naz Irmak Saf, bu süreçte en büyük yanlışın ivedi etmek olduğunu söylüyor. Peyzaj yüksek mimarı Pınar Özkan’sa bitkilerin ömür alanının bir kesimi olarak ele alınması gerektiğini hatırlatıyor.
BU DEVİRDE NELER YAPILMALI?
‘Toprağın sıcaklığına bakılmalı’
◊ Saksı değiştirmek için yalnızca takvimi takip etmek kâfi değil, toprağın sıcaklığına da bakılmalı. Toprak ısısı istikrarlı bir halde 15-18 derecenin üzerine çıkmadığı sürece yapılan değişim, kökleri soğuk şokuna sokar ve bitkinin gelişimini durdurur.
◊ Uyandığı için bitkiye bir anda çok su ve yüksek doz gübre yüklemesi yapılmamalı. Kış uzunluğu dinlenen kökler bu ani yüklemeyi kaldıramaz, kök yanması ya da çürüme meydana gelir. (Naz Irmak Saf)
DOĞRU KARIŞIMLAR
‘Mangal kömürü ekleyin’
◊ Marketlerde satılan standart torf ekseriyetle tektip ve fazla su tutan yapıya sahip olur ve mesken ortamında bitki köklerinin nefessiz kalmasına yol açabilir. Daha istikrarlı bir karışım için ‘bahar kokteyli’ ismi verilen şu oranları deneyebilirsiniz: Yüzde 50 steril torf, yüzde 25 perlit ya da pomza, yüzde 15 kokopit ve yüzde 10 solucan gübresi. Bu karışım hava sirkülasyonunu artırır ve nem istikrarını korur. Bir avuç mangal kömürü modülü eklemek de topraktaki muhtemel toksinleri emmeye yardımcı olur ve mantar oluşumunun önüne geçer. (Naz Irmak Saf)
EVSEL ATIKLARI DEĞERLENDİRİRKEN…
‘Mutlaka fermente edilmeli’
◊ Evsel atıklar (muz, kahve, pirinç suyu) bitki için direkt yemek değildir, yalnızca hammaddedir. Muz kabuğunu yahut kahveyi direkt toprağa dökmek, toprakta ayrışma sürecini başlatır. Bu süreç oksijeni tüketir ve sineklenmeye davetiye çıkarır. Bunlar kesinlikle fermente edilmeli. Pirinç suyunu bir gece bekletip nişastasından arındırarak kullanmak yahut zerzevat haşlama sularını bitkiye oda sıcaklığında vermek çok daha inançlı. Lakin hiçbir evsel atık denetimli üretilmiş mikroorganizma içerikli sıvı gübrelerin yerini tutmaz. (Naz Irmak Saf)
ZARARLILARLA MÜCADELE
‘Arapsabunu ve neem yağı’
◊ Havalar ısındığında unlu bitler süratle çoğalır, kimyasallara başvurmadan bu kolay karışım en tesirli tekniklerden biridir: 1 litre oda sıcaklığında suya 1 yemek kaşığı alkol içermeyen doğal arapsabunu ve 1 tatlı kaşığı neem yağı ekleyin. Şayet sırf unlu bit sorunu varsa birkaç damla alkol de ek ederek zararlının gözetici katmanını çözebilirsiniz. Hazırladığınız karışımı akşam saatlerinde, güneş çekildikten sonra bitkinin gövdesine ve yaprak altlarına püskürtün. En yeterli sonucu almak için 3 gün ortayla toplam 3 kere tekrarlayın. (Naz Irmak Saf)
KURTARMA OPERASYONLARI
‘Yoğun bakım ünitesi yaratın’
◊ “Bu bitki bitti” dediğimiz noktada iki kritik adım var: Kök denetimi ve budama. Bitkiyi saksıdan çıkarın. Çürümüş (siyah, yumuşak) kökleri kesin. Üst kısımdaki kurumuş kısımları, canlı dokuyu görene kadar budayın. Bitkiyi taze ve hafif nemli bir toprağa diktikten sonra üzerine şeffaf bir poşet geçirerek (hava delikleri açın) yüksek nemli bir mikroklima yaratın. Baharın artan ışığıyla birlikte bu ağır bakım ünitesi, bitkiyi kök hücrelerinden yine canlandırabilir. (Naz Irmak Saf)
◊ Şayet bitkinin kökünde yahut yapraklarında hastalık varsa bunlara zirai ilaçsız tahlil üretmek çok gerçekçi değil. Fakat ilaç uygulamadan evvel sağlıklı bir kısımdan çoğaltma yapılabilir. Bu sayede bir bahtımız daha olur. Bilhassa Ficus elastica (kauçuk çiçeği) üzere çeşitler bu tekniğe uygun karşılık verir. Bahar bitkiler için ikinci bir fırsattır. (Pınar Özkan)
TRENDLER NELER?
‘Evlerde yeşil sahneler kuruluyor’
◊ Peyzaj mimarlarına nazaran bitkiler yalnızca dekorasyonun bir kesimi değil, direkt yerin ruhunu belirleyen ögeler. ‘Green-curating’ olarak isimlendirilen yeni trendse konutlarda adeta bir stant kurgusu yaratmayı hedefliyor. Bir nevi bitkilerden yaratılmış bir yeşil sahne.
◊ Son yılların tanınan cinsleri Monstera deliciosa (devetabanı) ve Ficus lyrata (keman yapraklı kauçuk) hâlâ güçlü tesire sahip. Baharın öne çıkan başka bitkileriyse: Alocasia (filkulağı), calathea (dua çiçeği) ve Strelitzia nicolai (dev cennetkuşu) var. (Pınar Özkan)
TEKNOLOJİDEN DESTEK
‘İhtiyaçları anlık takip ediyor’
◊ Nem sensörleri ve otomatik sulama sistemleri sayesinde bitkilerin muhtaçlıkları anlık olarak takip edilebiliyor. Bilhassa akıllı saksılar hem estetik hem de fonksiyonellik açısından en çok tercih ettiğimiz teknolojik eserlerden. (Pınar Özkan)
