ABD Başkanı Donald Trump cumartesi günü yakın etrafıyla Beyaz Saray’ın acil durum odasında bir toplantı gerçekleştirdi. Görüşmenin ana gündem unsuru, Hürmüz Boğazı’nda giderek tehlikeli bir hal alan durum oldu. Toplantı, Tahran idaresinin boğazdaki kontrolünü artırmasının çabucak akabinde geldi.
İran savaş gemileri cumartesi günü erken saatlerde boğazdan geçmeye çalışan kargo gemilerine ateş açtı. Hücumlar, rejimin ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı sona erdirmeyeceğine dair bir açıklamasının akabinde boğazı yine açma kararından birdenbire vazgeçmesinden kısa bir mühlet sonra meydana geldi. En az iki Hint gemisi, dar su yolundan geçmeye çalışırken İran ateşiyle vuruldu.
BEYAZ SARAY’DA ACİL DURUM TOPLANTISI
Axios’un iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere nazaran, Lider Trump İran ile tansiyonun artması nedeniyle düzenlenen acil durum toplantısına çok sayıda üst seviye ismi dahil etti. Lider Yardımcısı JD Vance, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Hazine Bakanı Scott Bessent ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio görüşmede hazır bulundu.
Beyaz Saray Genelkurmay Başkanı Susie Wiles, Özel Temsilci Steve Witkoff, CIA Yöneticisi John Ratliffe ve Genelkurmay Başkanı Dan Caine’in de toplantıya katıldığı söz edildi.
ABD’li yetkililer, toplantının ABD askerlerinin “birkaç gün içinde” İran takviyeli gemilere baskın düzenlemeye hazırlandığı istikametindeki haberlerin ortasında gerçekleştiğini aktardı.
HÜRMÜZ ABLUKASI
ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukası, şu ana kadar 23 geminin geri dönmesine neden oldu. Bu durum, Tahran idaresi üzerindeki ekonomik baskıyı daha da artırdı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Wall Street Journal’a verdiği demeçte, ABD yetkililerinin ablukanın bir barış mutabakatını kolaylaştıracağına inandığını söyledi.
Ancak bu gelişme İranlı yetkilileri öfkelendirdi. İran Cumhurbaşkanı dün boğazın açık olduğunu açıklamasına karşın, Tahran idaresi boğazı abluka altında tutmaya devam ediyor. İran Yüksek Ulusal Güvenlik Kurulu, Ortadoğu ülkesinin ABD’den gelen yeni teklifleri incelediğini fakat şimdi bir karar alınmadığını duyurdu.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt
PETROL FİYATLARI DALGALI
Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yüzde 20’sinin taşınmasını sağlayan kritik bir su yolu pozisyonunda. Mevcut İran ablukası nedeniyle petrol fiyatları varil başına neredeyse 100 dolara kadar yükseldi. Boğazın tekrar açıldığı haberlerinin akabinde fiyatlarda hafif bir düşüş gözlendi.
Boğazın tekrar kapanmasının petrol fiyatlarını ne kadar etkileyeceği ise belirsizliğini koruyor. İran, abluka nedeniyle tekrar açtığı petrol zengini su yolunu, tekrar açtıktan yalnızca bir gün sonra tekrar kapattı. İran tarafı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı abluka altına almaya devam etmesinin ateşkes mutabakatını bozduğu açıklamasını yaptı.
TRUMP’TAN SERT UYARILAR
Trump cumartesi günü basına verdiği demeçte, İran’ın ABD’ye “şantaj” yapamayacağını ifade etti. ABD Başkanı, “Yıllardır yaptıkları gibi boğazı tekrar kapatmak istediler, lakin bize şantaj yapamazlar” dedi. Trump ayrıyeten yetkililerinin Tahran’la “çok düzgün görüşmeler” yaptığını ısrarla belirterek, “Onlarla konuşuyoruz” diye ekledi.
Trump, “Her şey çok yeterli gidiyor. 47 yıldır yaptıkları üzere birazcık şirin davrandılar” ifadelerini kullandı. ABD lideri, İranlı liderlere karşı “sert tavır” sergilemeye devam edeceği ihtarında bulundu. Trump, bir muahedenin mümkün olabileceğinden şüphelendiğini belirtirken, “Gün sonuna kadar kimi bilgilere sahip olacağız” diye konuştu.
KALICI MUTABAKAT OLMAZSA SAVAŞ RİSKİ VAR
Trump, kalıcı bir mutabakata varılamaması durumunda savaşın yine başlayacağını ve “yeniden bomba atmaya başlayabileceği” konusunda uyardı. ABD Başkanı, İran’ın boğazı açıp kapatmasına ve petrol zengini bölgeye giren gemileri tehdit etmesine karşın, iki ülke ortasındaki görüşmelerin “çok düzgün gittiğini” argüman etti.
İran tarafı ise boğaza gerçek yapılan rastgele bir hareketin “düşmanla işbirliği” olarak değerlendirileceği ve maksat alınacağı ikazında bulundu. Tahran idaresi, hareket eden her gemi konusunda da benzeri bir tehdit lisanını sürdürdü. Tansiyonun tırmanması halinde bölgedeki güç arz güvenliğinin önemli risk altına gireceği bedellendiriliyor.
