ABD ve İran ortasındaki Hürmüz Boğazı hakimiyet uğraşı, pazartesi günü karşılıklı füze ve drone taarruzlarıyla yeni bir şiddet dalgasına sahne oldu.
Bölgedeki hassas ateşkesi sarsan bu yeni çatışmalar, güç koridorunun büsbütün kapanma noktasına gelmesine neden olurken global petrol piyasalarında şok tesiri yarattı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın, şubat ayından bu yana abluka altında olan Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere açmak hedefiyle başlattığı “Özgürlük Projesi” (Project Freedom), bölgeyi yine savaş alanına çevirdi.
Trump, operasyonu toplumsal medya üzerinden duyururken Kongre’den yeni bir savaş yetkisi alma zorunluluğunun bulunmadığını tez etti. Kimi hukukçular ve milletvekilleri ise bu durumu anayasal bir kriz olarak nitelendiriyor.
Pazartesi günü akşam saatlerine kadar bölgeden gelen haberler durumun ciddiyetini gözler önüne serdi:
- BAE’de yangın: İran füzeleri, Hürmüz Boğazı’nı devre dışı bırakan en değerli ihracat yollarından biri olan Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Fuceyre petrol limanını vurdu.
- Bot baskınları: ABD Donanması, rotayı engellemeye çalışan altı İran askeri botunu imha ettiğini açıkladı.
- Ticari gemiler maksatta: Güney Kore bandıralı HMM Namu gemisinde patlama yaşanırken, İngiliz deniz güvenliği ajansı (UKMTO) BAE açıklarında iki geminin isabet aldığını doğruladı.
PETROL FİYATLARI ZİRVEDE
ABD askeri yetkilileri, iki ticari geminin savaş gemileri eşliğinde boğazdan muvaffakiyetle geçtiğini duyursa da, dev nakliye şirketi Maersk dahil pek çok aktör operasyonun riskli olduğunu savunuyor.
Denizcilik devleri, tam bir güvenlik sağlanmadan boğazı kullanmayacaklarını bildirdi. Bu belirsizlik, petrol fiyatlarının tek bir günde yüzde 5’ten fazla artmasına neden oldu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, “Özgürlük Projesi”ni “Kör Düğüm Projesi” olarak nitelendirerek, ABD’nin askeri bir tahlile ulaşamayacağını belirtti.
Arakçi, Pakistan aracılığıyla yürütülen müzakerelerin devam ettiğini fakat ABD ve BAE’nin “kötü niyetli şahısların hazırladığı bir bataklığa” çekilmemesi gerektiğini vurguladı.
İran tarafı ayrıyeten, Hürmüz Boğazı üzerindeki denetim alanını genişlettiklerini gösteren yeni bir deniz haritası yayımlayarak, bölgeye uyumsuz giren her türlü yabancı gücün amaç alınacağını yineledi.
NÜKLEER BELİRSİZLİK
Şubat ayından bu yana süren ve bölgede binlerce kişinin vefatına yol açan savaşın temelinde, İran’ın nükleer programı yatıyor.
Trump idaresi, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarını büsbütün ortadan kaldırmayı hedeflerken; İran tarafı, barış görüşmelerinin ön koşulu olarak nükleer tartışmaların savaş sonrasına bırakılmasını istiyor.
