ABD’li bir küme Demokrat milletvekili, Washington’ın onyıllardır sürdürdüğü dış siyaset tabusunu yıkarak Trump idaresine tarihi bir davette bulundu: “İsrail’in nükleer silah programını resmen tanıyın.”
Teksas Milletvekili Joaquin Castro liderliğindeki 24’ten fazla Kongre üyesi, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya gönderdikleri mektupta, bölgedeki İran savaşı ve askeri tırmanış riski göz önüne alındığında, İsrail’in nükleer kapasitesi üzerindeki sessizliğin artık “savunulamaz” olduğunu belirtti.
50 YILLIK TABU YIKILIYOR MU?
İsrail, 1950’lerin sonundan itibaren gizlice inşa ettiği nükleer silah programını hiçbir vakit resmen doğrulamadı yahut yalanlamadı.
Bu “nükleer belirsizlik” siyaseti, 1969 yılında dönemin ABD Başkanı Richard Nixon ve İsrail Başbakanı Golda Meir ortasında yapılan gayriresmi bir mutabakatla Washington tarafından da müdafaa altına alınmıştı.
Washington Post’un haberine nazaran bu mektup, yarım asırdan fazla süren iki partili bir normdan radikal bir kopuşu temsil ediyor.
Milletvekilleri, ABD’nin bir yandan İran, Suudi Arabistan ve BAE’nin nükleer programlarını sonlandırmaya çalışırken, öbür yandan komşuları İsrail’in nükleer silahlarını görmezden gelmesinin ABD’nin global inandırıcılığına ziyan verdiğini savunuyor. Mektupta şu sözlere yer verildi:
“Bölgedeki çatışmanın merkezindeki bir tarafın nükleer kapasitesi hakkında resmi sessizliğimizi korurken, Orta Doğu için dengeli bir nükleer silahsızlanma siyaseti geliştiremeyiz.”
İlginç bir ayrıntı olarak, mektuptaki kaygıların Trump idaresi içindeki kimi yetkililer tarafından da paylaşıldığı sav ediliyor. Zımnî tutulan istihbarat değerlendirmelerine nazaran, İsrail’in nükleer silah kullanma “kırmızı çizgilerinin” Washington tarafından sanılandan daha düşük olabileceği konuşuluyor.
Özellikle İsrail’in hava savunma sistemlerinin ağır füze taarruzları altında çökmesi senaryosunda, nükleer bir cevap verilip verilmeyeceği Washington kulislerinde “sıkça” tartışılan bir husus haline gelmiş durumda.
DEMOKRATLARDA İSRAİL DÖNÜŞÜMÜ
Bu hamle, Demokrat Parti içinde İsrail’e yönelik artan hayal kırıklığının en somut göstergesi olarak yorumlanıyor.
Gazze, Batı Şeria ve Lübnan’daki sivil vefatları ile İsrail’in Washington’daki yoğun lobi faaliyetleri, parti tabanında ve Kongre’de önemli bir tavır değişikliğine yol açıyor.
Son anketler, Demokratların yüzde 80’inin İsrail’e olumsuz baktığını gösteriyor.
Mektupta cevabı beklenen kritik sorular:
- İsrail’in nükleer zenginleştirme kapasitesi ne seviyede?
- Fizyon gereçleri nerede üretiliyor?
- İsrail, nükleer silah kullanımına dair “kırmızı çizgilerini” ABD’ye bildirdi mi?
