İran ile ABD ortasında devam eden kriz ve Hürmüz Boğazı’ndaki tansiyon, global hava nakliyatını ağır formda etkilemeye başladı. Savaş nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan sert yükseliş, jet yakıtı maliyetlerini son aylarda yüzde 80’den fazla artırdı. Bunun sonucunda birçok havayolu şirketi uçuş sayılarını azaltırken, bilet fiyatlarını da üst çekti.
MİLYONLARCA KOLTUK İPTAL
Havacılık data şirketi Cirium’a nazaran, 1 Haziran – 30 Eylül periyodunda dünya genelinde toplam 9.3 milyon uçak koltuğu sistemden çıkarıldı. Kesintiler bilhassa ABD, Çin, Japonya, Avustralya ve Avrupa pazarlarında ağırlaştı.
En büyük darbe ise Orta Doğu’da yaşandı. İran akınları sonrası Dubai ve Doha gibi merkezlerde hava alanlarının kapanması nedeniyle bölgedeki havayolları büyük kapasite azaltımına gitti.
Verilere nazaran:
- Qatar Airways yaklaşık 2 milyon koltuğu iptal etti
- Emirates 700 bin koltuk azalttı
- Etihad Airways ise 450 bin koltuğu sistemden çıkardı
BİLET FİYATLARI SIÇRADI
Savaşın akabinde memleketler arası uçuş fiyatları da süratle yükselmeye başladı. Seyahat arama platformu Kayak’ın datalarına nazaran, ABD çıkışlı memleketler arası uçuşların ortalama fiyatı Nisan ayının son haftasında 1.101 dolara ulaştı. Bu sayı geçen yılın birebir periyoduna nazaran yüzde 16 daha yüksek.
ABD iç çizgi biletlerinde ise artış daha da sert oldu. İç çizgi uçuş fiyatları yıllık bazda yüzde 24 yükseldi.
Norveç merkezli havacılık danışmanlık şirketi Winair AS’in kurucusu Hans Jorgen Elnaes, Avrupa ile Asya ortasındaki birtakım rotalarda fiyatların 5 katına kadar çıktığını söyledi.
ERKEN REZERVASYON REVAÇTA
Belirsizlik ve fiyat artışları nedeniyle birçok yolcu seyahat planlarını erkene çekmeye başladı. Atmosphere Research Group Başkanı Henry Harteveldt, mart ayında yaptığı araştırmada yolcuların yüzde 11’inin, ileride fiyatların daha da yükselmesinden korktuğu için olağandan daha erken rezervasyon yaptığını belirtti.
Malezya’da yaşayan Theodore isimli emekli bir teşebbüsçü de ailesiyle Güney Kore ve Japonya’ya yapacağı seyahat için bu yıl olağandan çok daha erken rezervasyon yaptığını anlattı. Theodore, düşük maliyetli havayolları yerine Korean Air ve Malaysia Airlines gibi tam hizmet veren şirketleri tercih ettiğini söyledi.
“ZOR AYLAR KAPIDA…”
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) Genel Yöneticisi Willie Walsh, Avrupa ve Asya’nın önümüzdeki haftalarda jet yakıtı problemiyle karşı karşıya kalabileceği ikazında bulundu.
Seyahat ve pazarlama şirketi Check-in Asia’nın yöneticisi Gary Bowerman ise savaşın güç altyapısında uzun vadeli hasar yarattığını belirterek, global havacılık dalını “zor birkaç ayın” beklediğini söyledi.
Uzmanlara nazaran çatışmalar sona erse bile jet yakıtı fiyatlarının eski düzeylere dönmesi aylar, hatta bir yılı bulabilir. Havayolu şirketlerinin ise fiyatları savaş öncesi düzeylere çekmeye sıcak bakmadığı belirtiliyor.
