NASA ve Hindistan Uzay Araştırma Örgütü’nün ortak misyonu olan NISAR, Dünya yüzeyindeki değişimleri takip etmeye başladı. 30 Temmuz 2025’te fırlatılan uydu, yer çökmesi, buzulların geri çekilmesi, tektonik levha hareketleri ve orman yangınlarının yayılımı üzere birçok süreci yüksek hassasiyetle izleyebiliyor.
Uydunun dikkat çeken birinci gözlemlerinden biri ise Mexico City oldu. Yaklaşık 20 milyon bireye mesken sahipliği yapan kent, uzun müddettir dünyanın en süratli çöken büyük kentlerinden biri olarak biliniyor.
ŞEHİR YILDA 35 SANTİMETRE BATIYOR
Mexico City’nin birtakım bölgelerinde yerin yılda 35 santimetreye kadar çöktüğü belirtiliyor. Bu durum yeni değil; kentteki çökme sorunu 1925’ten bu yana biliniyor. Lakin NISAR’ın sağladığı yeni radar manzaraları, bu sürecin ne kadar net ve detaylı biçimde takip edilebileceğini gösteriyor.
Sorunun temelinde kentin eski bir göl yatağı üzerine kurulmuş olması var. Yer altındaki su kaynaklarının ağır halde kullanılması ve dev kentleşmenin yükü, tabandaki tortul katmanların sıkışmasına neden oluyor. Bunun sonucu olarak binalar, yollar ve metro üzere altyapı sistemleri ziyan görebiliyor.
NISAR NASIL GÖRÜYOR?
NISAR, uzaydan gönderdiği radar sinyalleriyle Dünya yüzeyindeki milimetrik değişimleri algılayabiliyor. Uydu, Dünya’nın tamamını 12 günde bir tarıyor ve yüzeydeki hareketleri santimetre ölçeğinde ölçebiliyor.
Görevde iki farklı radar sistemi kullanılıyor. NASA’nın geliştirdiği L-band radar, kayaçlar ve buz katmanlarındaki değişimlere hassas. ISRO’nun geliştirdiği S-band radar ise bitki örtüsündeki değişimleri izlemek için kullanılıyor. Bu iki sistemin tıpkı uyduda yer alması, NISAR’ı benzeri misyonlardan ayırıyor.
Uydunun 12 metrelik dev radar anteni, NASA’nın şimdiye kadar uzaya gönderdiği en büyük radar yansıtıcısı olarak öne çıkıyor.
RENKLER TEHLİKEYİ GÖSTERİYOR
NISAR’ın Mexico City için oluşturduğu radar imajlarında mavi, sarı ve yeşil tonlar kullanılıyor. Bu renkler gerçek manzara değil; yerdeki değişimleri görünür hale getirmek için oluşturulmuş geçersiz renkler.
Koyu mavi bölgeler, Ekim 2025 ile Ocak 2026 ortasındaki kuru dönemde 2 santimetreden fazla çöken alanları gösteriyor. Sarı ve yeşil bölgelerin ise büyük ölçüde ölçüm gürültüsü olduğu, uydunun yeni geçişleriyle bilgilerin daha da netleşeceği belirtiliyor.
Mexico City’nin yaşadığı çökme, kentteki sembolik yapılarda da kendini gösteriyor. Paseo de la Islahata üzerindeki 36 metre yüksekliğindeki Bağımsızlık Meleği anıtına, 1910’daki inşasından bu yana tabandaki düzey farkı nedeniyle 14 yeni basamak eklenmek zorunda kaldı.
NISAR’ın bu müşahedesi sadece Mexico City için değil, dünya genelindeki kıyı kentleri ve kalabalık metropoller için de kıymetli. Zira yer çökmesi, deniz düzeyinin yükselmesiyle birleştiğinde kentler için çok daha büyük bir risk haline gelebiliyor.
