ABD ile İran ortasında Hürmüz Boğazı üzerinden tırmanan tansiyon, adeta bir ‘aç-kapa bilmecesine’ dönüştü. Evvelki gün Lübnan’da ateşkes ilan edilmesinin akabinde taraflar Boğaz’ın açılması konusunda anlaşmışken dün tekrar ‘köprüler atıldı’. İran ordusu, ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmamasını münasebet göstererek Hürmüz Boğazı’nda “sıkıyönetime” geri dönüldüğünü açıkladı.
TRUMP’IN ABLUKA İNADI
Son kriz, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamalarıyla başladı. İran’la mutabakat süreci tamamlanana kadar ablukanın süreceğini belirten Trump’a birinci reaksiyon İran Meclisi Lideri ve müzakere heyetinin lideri Muhammed Bakır Kalibaf’tan geldi. İranlı yetkili, “Yalanlarla savaşta galip gelemedikleri üzere, müzakerelerde de bir yere varamayacaklar. Abluka devam ettiği surece Hürmüz açılmayacak” dedi. İran İhtilal Muhafızları Ordusu da abluka kaldırılıncaya kadar boğazın kapalı olacağını yineledi. Trump, dün yaptığı açıklamada “İran tekrar Hürmüz Boğazı’nı kapatmak istedi lakin bize şantaj yapamazlar” derken, görüşmelerin yeterli gittiğini argüman etmişti.
İKİ TANKERE ATEŞ AÇILDI
Boğazın tekrar kapatılması konusunda İranlı yetkililer Washington’u suçladı. İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi, “Uyardık, dikkat etmediniz. Artık Hürmüz Boğazı’nın eski durumuna dönmesinin keyfini çıkarın” dedi. Kapatılma kararının duyurulmasından birkaç saat sonra Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan iki gemiye ateş açıldığı bildirildi. Gemilerin rotalarını değiştirmek zorunda kalarak geri döndüğü belirtildi. CNN’e konuşan üst seviye bir İranlı yetkili de ‘geçiş için ödeme yapan gemilere öncelik verileceğini’ açıkladı. Yetkili, “Hürmüz Boğazı’nda güvenlik ve hizmet bedeli altında masraflarını karşılayan gemilere öncelik verilecek. Ödeme yapmayan gemilerin geçişleri engellenecek” dedi.
DEVRİM MUHAFIZLARINDAN ARAKÇİ’YE TEPKİ
Öte yandan Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Devrim Muhafızları tarafından hedef gösterildi. Tasnim haber ajansı, Arakçi’nin Hürmüz Boğazı’nın açılmasıyla ilgili yaptığı paylaşımın eksik ve yetersiz olduğunu ve bu nedenle belirsizlik yarattığını tez ederken Dışişleri Bakanlığının bu çeşit bilgilendirmelerde Milli Güvenlik Yüksek Kurulu Sekreterliği ile uyum sağlaması tavsiye edildi. Arakçi paylaşımında, ABD’nin ablukasına değinmeden Hürmüz’de geçişlerin açıldığını duyurmuştu.
PAZARLIĞIN DÜĞÜMÜ URANYUM
ABD ile İran ortasında yürütülen müzakerelerde en hassas başlık, Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti haline gelmiş durumda. El Cezire’nin tahliline nazaran masada uranyumun ABD’ye gönderilmesi, üçüncü bir ülkeye devredilmesi yahut İran içinde tutulması karşılığında kısıtlamalara gidilmesi olmak üzere üç temel seçenek bulunuyor. Tahran’ın tercih ettiği seçeneğin uranyumun ülke içinde kalması olduğu belirtilirken, Washington cephesi ise ülke dışına çıkarılması konusunda ısrarcı. İran’ın elinde yüzde 60 saflıkta yaklaşık 440 kg zenginleştirilmiş uranyum bulunduğu iddia ediliyor.
İKİNCİ TIP YARIN MI BAŞLIYOR
TAHRAN ve Washington ortasında ilan edilen iki haftalık ateşkesin 22 Nisan’da sona ermesi beklenirken, taraflardan müzakerelerin ikinci tipinin ne vakit gerçekleşeceğine ait çelişkili sinyaller gelmeye başladı. CNN’e konuşan İranlı bir kaynak, heyetlerin yarın Pakistan’ın başşehri İslamabad’da yeni bir görüşme gerçekleştireceğini öne sürdü. AA’ya konuşan Pakistanlı bir yetkili de yarını işaret ederken, bir öteki yetkili Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın imza merasimi için İslamabad’a gelebileceğini savundu. Öte yandan İran medyası ise ABD’nin çok talepleri nedeniyle ikinci tıp için şimdi yeşil ışık yakılmadığını öne sürdü. Kelam konusu belirsizlik, taraflar ortasında dolaylı temasların hâlâ devam ettiğini işaret ediyor.
