- HABER7-ÖZEL
Dünya genelinde artan iade oranlarıyla birlikte, tek tıkla verilen kararlar 700 milyar dolarlık bir maliyeti beraberinde getiriyor.
Özellikle online alışverişin yaygınlaşmasıyla iade süreçleri hızlanırken, bu durum hem şirketlerin maliyetlerini artırıyor hem de kaynak kullanımını büyütüyor.
İade edilen her eser, ekonomik kaybın yanı sıra güçten etrafa kadar birçok alanda israfı da artıyor.
Tarım müellifi Mine Ataman mevzuyu Haber7’ye kıymetlendirerek, iade süreçlerinde yaşanan israfa ve görünmeyen maliyetlerine dikkat çekti.
TERSİNE LOJİSTİK 700 MİLYAR DOLARA ULAŞTI
Tarım muharriri Mine Ataman, dünyada süratle büyüyen bilakis lojistik pazarının geldiği noktayı çarpıcı datalarla ortaya koydu.
İade edilen her eserin yalnızca lojistik değil, üretim sürecinde kullanılan su, güç ve karbon maliyetini de yine tetiklediğine vurgu yapan Ataman, “Bugün 700 milyar dolarlık bir iade iktisadından bahsediyoruz. Bu pazarın 2029’da 954 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Lakin bu büyüme ekonomik çıkardan çok, israf ve çevresel maliyet manasına geliyor” dedi.
“İADELERİN YALNIZCA YÜZDE 20’Sİ GERÇEK SORUNLU”
Ataman, yapılan araştırmalara nazaran iade edilen eserlerin sırf yüzde 20’sinin hakikaten kusurlu olduğunu belirterek, şöyle devam etti:
-
“Geri kalan büyük kısmı büsbütün tüketici davranışlarından kaynaklanıyor.
-
Markalar fiyatsız iade seçenekleri sunduğu için, tüketicilerde ‘nasıl olsa beğenmezsem iade ederim’ niyetine sahip oluyor.
-
Bu da uzun vadede aslında hem kargo şirketlerini büyütüyor hem de karbon emisyonunu artırıyor.
-
Özellikle dokumacılıkta birden fazla vücut ve renk alıp denedikten sonra iade etmek yaygın bir alışkanlık haline geldi.”
ABD’de tüketicilerin yüzde 62’sinin bu sistemi benimsediğini aktaran Ataman, ABD’de internetten alınan kıyafetlerin yüzde 50’sinin, Almanya’da ise yüzde 41’inin iade edildiğini söyledi.
“İNTERNET ALIŞVERİŞİNDE HER 10 ESERDEN 5’İ GERİ GÖNDERİLİYOR”
Online alışverişin iade oranlarını önemli biçimde artırdığına dikkat çeken Ataman, “Mağazadan alınan eserlerde iade oranı yüzde 5 civarındayken, internet alışverişinde her 10 eserden 5’i geri gönderiliyor. Bu da lojistik yükü katlıyor” dedi.
ABD’de her gün yaklaşık 1 milyon iade paketi gönderildiğini belirten Ataman, bu durumun kargo ve depolama süreçlerinde büyük bir baskı oluşturduğunu kaydetti.
“HER YIL 4.5 MİLYAR POUND ESER ÇÖPE GİDİYOR”
Mine Ataman, her yıl yaklaşık 4.5 milyar pound eserin direkt çöpe gittiğine dikkat çekerek, bilhassa dokuma eserlerinde bu oranının çok yüksek olduğunun altını çizdi.
Şili’deki Atacama Çölü’nün ‘reddedilmiş moda eserleriyle dolu’ bir alana dönüşmesi bunun en çarpıcı örneklerinden olduğunu hatırlatan Ataman, bu durumun sadece ekonomik değil, tıpkı vakitte çevresel bir kriz olduğuna dikkat çekti.
“ÜCRETSİZ İADE TÜKETİCİYİ TEŞVİK EDİYOR”
Ataman, şu anda dünyada şirketlerin karlarının iade ölçülerinden daha az arttığını söz ederek, şunları kaydetti: “İade maliyetleri çok daha süratli büyüyor. O denli ki işletmelerin yüzde 91’inde iade oranları, gelir artışını geçmiş durumda.
Bu da hem lojistik masraflarını yükseltiyor hem de önemli ölçüde eserin çöpe gitmesine yol açarak şirketlere ekstra yük bindiriyor.
Markaların sunduğu fiyatsız iade siyasetlerinin tüketici davranışlarını etkiliyor. “Nasıl olsa iade ederim” fikri yaygınlaştı. Bu tabloyu frenlemek için 2022’den itibaren perakendecilerin yüzde 31’i iade süreçlerinde fiyat almaya başladı.
Çünkü araştırmalar açık: İade fiyatsız olduğunda tüketici daha kolay geri gönderiyor, yani maliyet katlanıyor. Türkiye’de birçok firma direkt iade yerine değişim siyaseti uyguluyor.
Dünyada ise iade hala “müşteri hakkı” olarak görülse de, şirketler artık kargo fiyatını alıcıya yükleyerek bu alışkanlığı yavaş yavaş azaltmaya yöneliyor.”
“HER BİR PAKET NEREDEYSE BİR AĞAÇ”
Ambalaj atıklarının da önemli bir sorun haline geldiğini söyleyen Ataman, “İnternetten yapılan alışverişler, mağazaya nazaran yüzde 480 daha fazla ambalaj atığı oluşturuyor. Kullanılan ambalajların yüzde 91’i geri dönüştürülemiyor. Neredeyse her bir paket için bir ağaç yok oluyor” dedi.
Mine Ataman, artan paketleme gereksiniminin ormanlar üzerindeki baskıyı da büyüttüğünü söz etti.
“KARBON MALİYETİ 3 MİLYON ARACA EŞDEĞER”
İade süreçlerinin karbon ayak izine de dikkat çeken Ataman, “Sadece ABD’de kıyafet iadelerinin oluşturduğu karbon emisyonu, 3 milyon aracın bir yıllık salımına muadil. Lojistik kesimi aslında global emisyonların yüzde 3’ünü oluşturuyor ve iade süreçleri bu oranı her geçen gün artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.
“MİLYARCA DOLARLIK YÜK CEBİMİZDEN ÇIKIYOR”
Ataman, iade kültürünün sırf şirketleri değil, tüm ekonomiyi etkilediğini vurgulayarak, “700 milyar dolarlık bu yük aslında dolaylı olarak hepimizin cebinden çıkıyor. Daha yüksek fiyatlar, daha fazla vergi ve artan maliyetler olarak geri dönüyor. Bu yalnızca bir tüketim alışkanlığı değil, global bir ekonomik sorun” tabirlerini kullandı.
“SOSYAL MEDYADAKİ ‘PAKET AÇMA’ TRENDİ İSRAFI KÖRÜKLÜYOR”
Mine Ataman, toplumsal medyada yayılan “paket açma” trendine de değinerek, “İnsanlar yalnızca paket açmak için sipariş veriyor. Hatta takipçilerine ‘kalsın mı gitsin mi’ diye soruyor. Bu durum iade oranlarını daha da artırıyor. Birtakım ülkeler bu içerikleri özendirici bulduğu için sınırlamaya başladı” diye konuştu.
Ataman, tüketim alışkanlıklarının tekrar gözden geçirilmesi gerektiğini de kelamlarına ekledi.
