Basra Körfezi ve Umman Körfezi etrafında son günlerde yaşanan denizcilik hareketliliği, ABD’nin İran’a yönelik başlattığı geniş kapsamlı deniz ablukasının alandaki tesirlerine dair çarpıcı datalar sunuyor.
Uydu imgeleri, gemi takip sistemleri ve üst seviye yetkililerle yapılan görüşmelere dayanan tahliller, Tahran idaresinin ağır ekonomik baskılara karşın petrol sevkiyatını sürdürmeye çalıştığını ortaya koyuyor.
Washington Post’un incelediği uygu imajları ve tahlillere nazaran, son günlerde en az beş boş petrol tankeri İran limanlarına yanaşarak milyonlarca varil ham petrol yüklemeye başladı. Bu gelişme, ABD’nin İran iktisadını amaç alan ve bilhassa güç ihracatını kesintiye uğratmayı amaçlayan abluka stratejisinin tam ortasında gerçekleşti.
ABLUKA ÖNCESİ HAREKETLİLİK: TANKERLERİN KAÇIŞI VE TAKİBİ
Hürmüz Boğazı’nın doğusunda, Umman Körfezi açıklarında bekleyen beş tanker, hafta başında çekilen uydu imgelerinde bölgede görünürken, haftanın ilerleyen günlerinde ortadan kayboldu. Washington Post’ta yer alan haberde ABD’li bir yetkiliye nazaran, bu gemiler ablukanın yürürlüğe girmesinden sırf saatler evvel bölgeyi terk etti.
Ancak bu kaçış uzun sürmedi. Yetkilinin verdiği bilgilere nazaran tankerler kısa mühlet içerisinde ABD güçleri tarafından takibe alındı. Cuma günü yapılan açıklamada, kelam konusu gemilerden birinin İran limanına geri döndüğü, iki geminin geri dönüş yaptığı ve kalan iki tankerin ise Arap Denizi’nde ABD destroyerleri tarafından izlenmeye devam ettiği bildirildi. Bu gelişmeler, ABD’nin sırf abluka sınırı içerisindeki değil, öncesinde bölgeden ayrılan gemileri de maksat alan geniş kapsamlı bir izleme ve müdahale stratejisi izlediğini gösteriyor.
16 Nisan’da çekilen uydu manzarası / Avrupa Uzay Ajansı
10 GEMİNİN TESPİT EDİLDİĞİ KRİTİK TRAFİK!
Uydu dataları ve gemi izleme kayıtlarına dayanan tahlillerde, abluka kapsamında yahut temaslı faaliyetler içinde olduğu bedellendirilen en az 10 gemi tespit edildi. Bu gemilerin hareketleri, İran’ın petrol ihracatını büsbütün durduramadığını, bilakis çeşitli formüllerle sevkiyatın sürdürüldüğünü ortaya koyuyor.
Uzmanlara nazaran, tankerler abluka hudutları içinde kalsa dahi yükleme ve taşıma faaliyetleri devam edebiliyor. Bu durum, ablukanın tam manasıyla bir kesinti sağlamaktan fazla, İran’ın lojistik kabiliyetlerini zorlayan lakin büsbütün durduramayan bir baskı aracı olduğunu gösteriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI TEKRAR AÇILDI ANCAK TANSİYON SÜRÜYOR
İran idaresi, 28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail taarruzlarının akabinde kapattığı Hürmüz Boğazı’nı dün prestijiyle tekrar açtığını duyurdu. Bu adım, global güç piyasaları açısından kritik bir gelişme olarak değerlendirildi.
Ancak ABD tarafı, boğazın açık olmasına karşın ablukanın devam edeceğini vurguladı. Lider Donald Trump, yaptığı açıklamada, İran ile muhtemel bir muahede tamamlanana kadar ablukanın yürürlükte kalacağını söz etti. Trump ayrıyeten taraflar ortasında bir barış mutabakatına yakın olunduğu bildirisini verdi.
11 Nisan’da çekilen uydu imajı, bölgeden ayrılan beş İran tankerini gösteriyor / Avrupa Uzay Ajansı
DEVASA ASKERİ YIĞINAK
ABD Merkez Komutanlığı tarafından yapılan açıklamaya nazaran, kelam konusu abluka operasyonu yaklaşık 10 bin Amerikan askerinin yanı sıra bir düzineden fazla savaş gemisi, savaş uçakları ve insansız hava araçlarını kapsıyor.
Operasyonun kapsamı hayli geniş: İran limanlarına giren yahut çıkan tüm gemiler potansiyel gaye olarak değerlendirilirken, İran dışındaki limanlara yönelen ticari gemiler bu kapsamın dışında tutuluyor. Genelkurmay Başkanı tarafından paylaşılan haritalar, abluka çizgisinin kuzeyde İran-Pakistan hududundan başlayarak güneyde Umman’daki Ras el Hadd yarımadasına kadar uzandığını ortaya koyuyor. Bu çizgi, stratejik açıdan kritik bir deniz denetim alanı oluşturuyor.
PETROL AKIŞININ KALBİ: HARK ADASI
Uydu imgelerine nazaran, İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ını gerçekleştiren Hark Adası’nda ağır bir tanker trafiği yaşanıyor. Washington Post’un haberine nazaran Hilda 1, Silvia I ve Amber isimli üç tanker, burada toplamda yaklaşık 5 milyon varil ham petrol yükledi.
Uzmanlara nazaran Hark Adası, İran petrol sisteminin merkezinde yer alıyor.
Karadan gelen ham petrol, burada depolanıyor ve akabinde tankerler aracılığıyla sevk ediliyor. Sistemin kesintisiz çalışabilmesi için depolama alanlarının daima boşaltılması gerekiyor. Güç analistleri, tankerlerin bu noktada ‘yüzen depo’ fonksiyonu gördüğünü belirtiyor. Bu sayede İran, petrol akışını büsbütün durdurmadan sistemi istikrarda tutabiliyor.
DİĞER LİMANLARDA YOĞUNLUK OLDUĞU İDDİASI! BENDER MAHŞEHR VE ASELUYE…
Basra Körfezi’nin kuzeyinde yer alan Bender Mahşehr Limanı’nda da hareketlilik de dikkat çekiyor. Uydu imgelerinde Arnica isimli bir tankerin yakıt yağı yüklediği görülüyor. Öte yandan Aseluye Limanı’nda Panama bayraklı ve Çin irtibatlı bir geminin rafine bir eser olan nafta yüklediği tespit edildi. Bu durum, İran’ın sadece ham petrol değil, işlenmiş eser ihracatını da sürdürmeye çalıştığını gösteriyor.
Denizcilik istihbarat firmalarının dataları, birtakım tankerlerin şimdi limanlara yanaşmadığını da gösteriyor. Lakin uzmanlar, bu tıp bilgilerin her vakit sağlam olmayabileceğine dikkat çekiyor. Birtakım gemilerin pozisyonlarını gizlemek için yanlış koordinatlar ilettiği, takip sistemlerini manipüle ettiği biliniyor. Bu da alandaki gerçek hareketliliğin tam olarak tespit edilmesini zorlaştırıyor.
ÇABAHAR’DAN 9 MİLYON VARİL PETROL ÇIKIŞI
Yine sav edilen uygu imgelerine nazaran İran’ın doğusundaki Çabahar Limanı etrafında bekleyen beş yüklü tanker, son günlerde bölgeden ayrıldı. Bu tankerlerin toplamda yaklaşık 9 milyon varil petrol taşıdığı belirtiliyor. Gemilerin abluka yürürlüğe girmeden evvel bölgeden çıkmış olması dikkat çekiyor. ABD’li yetkililer, bu gemilerin de takip edildiğini ve kimilerinin geri dönmek zorunda kaldığını açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı yetkilileri, İran’a ilişkin tüm limanların ve bu limanlardan çıkan her hareketin yakından izlendiğini belirtiyor. Açıklamalarda, bölgedeki deniz trafiğinin büyük ölçüde denetim altında olduğu vurgulanıyor.
Bu durum, ABD’nin sırf askeri değil, birebir vakitte istihbarat ve gözetleme kapasitesini de azamî seviyede kullandığını ortaya koyuyor.Tüm bu datalar ve savlar birlikte değerlendirildiğinde ise ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının İran iktisadı üzerinde önemli bir baskı oluşturduğu açık. Fakat buna karşın İran’ın petrol ihracatını büsbütün durdurmadığı, alternatif usullerle sevkiyatı sürdürdüğü görülüyor.
The Washington Post’un “Amid blockade, U.S. destroyers shadow laden Iranian tankers” başlıklı haberinden derlenmiştir.
