Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin: Mesleki eğitimde orta eleman değil aranan eleman periyodu

Bakan Tekin, “Maarifin Kalbinde Becerili Gençlik” temasıyla 81 vilayette mesleksel ve teknik ortaöğretim kurumlarında mayıs ayı boyunca gerçekleştirilecek etkinlikler kapsamında ziyaret ettiği Teknopark Ankara İvedik OSB Mesleksel ve Teknik Anadolu Lisesinde gazetecilerin sorularını yanıtladı, değerlendirmelerde bulundu.

Tekin, Türkiye’deki demokratikleşme süreci açısından meslek liselerinin çok mağdur edildiğini aktararak, “28 Şubat’ta öğrenci sayısı yarı yarıyadan daha fazla azalan bir okul kümesinden bahsediyoruz. Daha evvel imtihanla öğrenci alan meslek liseleri, katsayı pürüzüyle bir anda öğrenci bulamama riskiyle karşı karşıya kalmıştı. Hasebiyle 2010’da katsayı mağduriyetinin giderilmiş olması, demokratikleşme göstergeleri açısından kıymetli. Bir öteki husus, bütün memleketler arası çalışmalarda, akademik çalışmalarda ülkelerin ulusal gelirleriyle insan kaynaklarının yetkinlikleri ortasında paralel bir bağ var.” diye konuştu.

İnsan kaynaklarını yanlışsız ve uygun standartlarda yetiştiren ülkelerin ulusal gelirlerinin öteki ülkelere nazaran daha rasyonel bir tabana oturduğunu lisana getiren Tekin, hem demokratikleşme hem de insan kaynağının gerçek yetiştirilmesi açısından mesleksel ve teknik liselere özel ehemmiyet gösterdiklerini belirtti.

Tekin, 2013’ten itibaren atılan adımlar ve 2014’te dershanelere yönelik kanunla başlayan sürecin mesleksel ve teknik eğitimde bir kırılma noktası olduğuna dikkati çekerek, mesleksel ve teknik eğitimle ilgili olarak bilhassa proje okul formatıyla meslek liselerinde çok farklı bir ivme yakalandığını vurguladı.

Göz Atın

Rami Çocuk ve Sanat Bienali’ne Yoğun İlgi: Ziyaretçi Sayısı 350 Bini Aştı

Çingene Kızı Mozaiği’nin Kayıp Parçası Türkiye’ye Döndü

Esat Kabaklı’dan İstanbul’un Fethi’ne Özel Yeni Eser

O devir vilayet il gezerek mesleksel ve teknik liselerde gereksinim kalmayan programları ve kısımları kapatıp yerlerine yeni kısımlar açtıklarının altını çizen Tekin, şöyle devam etti:

“Mesleki ve teknik eğitimin içeriğiyle ilgili hususa girdiğimizde de birkaç sorun var. Bir, vilayet il gezdiğimizde bize dendi ki ‘meslek liselerinde öğrenci azaldı, öğrenciler için yine cazip hale getirilmesi lazım’. İki, 1930’da, 1940’ta açılmış ancak artık muhtaçlık duyulmayan kısımlar var. Yeni kısımlara gereksinim var, onların açılması lazım. Yeni açılacak kısımlar ya da mevcut kısımlardan devam edeceklerin programları yani müfredatları çok eski yahut okullarımızdaki teknik imkanlar ve öğretmenlerimizin bu bahisteki yetkinlikleriyle ilgili tenkitler var. Biz dedik ki bunların hepsini giderecek düzenekler geliştirmemiz lazım. 2014’te o meşhur dershane kanunundaki proje okul, bize bu imkanı sundu. Biz bu okulların müfredatlarını kesimle birlikte belirlemeye başladık.

Proje okul formatının bize kazandırdığı bir öbür şey, kesimde muhtaçlık duyduğumuz yetkinlikteki öğrenciyi yetiştirmek konusunda şayet öğretmenlerimizin bir eksiklikleri varsa bölümü bilen, dalın içinde çalışan uygun profildeki bireylerin ders vermesini sağlamış olduk. O da bizim için çok değerliydi. Sonra bir diğer konu devreye girdi, dedik ki öğretim programlarını, kısımları revize ettik, eğitim takımıyla ilgili bu türlü kararlar aldık lakin bu çocuklar yalnızca teorik eğitimle yetinebilirler mi, yalnızca teorik eğitim sorunu çözer mi? ‘Sadece teorik eğitim çözmez’ mantığından hareketle bilhassa işbaşı eğitimi ve staj uygulamalarını yaygınlaştıran düzenlemelere yük verdik. Bu sefer de dal bize şunu söyledi, ‘bize gönderdiğiniz çocuklara devlet teşvik verecek mi?’ Orada bir adım daha attık ve bölümde işbaşı eğitimlerini almak üzere gönderdiğimiz çocuklar için ustalık ve kalfalık durumlarına nazaran taban fiyatın yüzde 30’u ve yüzde 50’si oranında teşvik uygulaması başlattık.”

Tekin, mesleksel ve teknik liselerde çocukların iş kazaları ve meslek hastalıklarına karşı sigortalanmasıyla ilgili süreç başlattıklarını anımsattı.

Öğrencilerin işbaşı eğitime gönderdikleri işletmelerden istihdamlarına ait talepleri olduğuna işaret eden Tekin, “Her önüne gelen iş yeriyle protokol imzalamıyoruz. İş sıhhati ve iş güvenliğiyle ilgili kamu otoriteleri ki Türkiye’de bu Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığının ilgi alanına giriyor, onların akredite ettiği, uygun bulduğu kriterlerde olan iş yerlerine çocukları gönderdik, bu da bizim için çok kıymetli bir hassasiyet.” sözlerini kullandı.

Tekin, iş sıhhati ve iş güvenliği için rutin denetim dönemlerinin bulunduğunu, koordinatör öğretmenlerin muhakkak aralıklarla öğrenciyi iş yerinde ziyaret ettiğini, işletmede önlemlere uyulup uyulmadığını ve öğrencinin branşıyla ilgili yetiştirilmek üzere eğitim alıp almadığını denetim ettiğini anlattı.

İşletmede mesleksel eğitim sürecini denetim etmek için yakın vakitte taşınabilir uygulama takip sistemini hayata geçirdiklerini anımsatan Tekin, “Bu kapsamda, 2024’te öğrencilerimizin işletmede uygulamalı eğitim yaptığı 253 bin işletme denetlendi, 23 bin 252 işletmenin uygunsuz olduğu gerekçesiyle kontratları feshedildi.” formunda konuştu.

Tekin, mecburî eğitimde öğrencilerin işbaşı eğitimlerini daha ağır yaptıkları Mesleksel Eğitim Merkezi (MESEM) uygulamasını başlattıklarını hatırlattı.

Bazı branşları ve alanları da Türkiye’nin insan kaynağı açısından farklı bir yere konumladıklarını aktaran Tekin, “Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının belirlediği birtakım branşlarda öğrencilere ek olarak teşvikler de ödemeye başladık. OSB’lerin içinde ve dışında açılan meslek liselerinde, özel meslek liselerindeki öğrencilere branşlara nazaran teşvik veriyoruz. Stratejik alanlarda aranan eleman yetiştirmek konusunda bu türlü bir adım attık.” dedi.

Tekin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Mesleksel ve Teknik Eğitim Siyaset Belgesi’nin yayımlandığını anımsattı.

Okulların içerisindeki atölyelere öğrencilerin en düzgün biçimde eğitim alabilmesi için önemli bir kaynak ayırdıklarına değinen Tekin, “Meslek liselerimizin atölye ve laboratuvarlarının yeni gereksinimlere nazaran reorganizasyonuyla ilgili bir adım attık. Hem iç kaynaklardan hem genel bütçeden hem de memleketler arası kaynaklardan şu an meslek liselerimizin atölye ve laboratuvarlarını önemli biçimde reorganize ediyoruz. Yeni aygıtlar, yeni laboratuvarlar, atölyenin gereksinim duyduğu donatım gereçleri almaya başladık.” diye konuştu.

Tekin, bir gazetecinin, mesleksel ve teknik liselerde yeni çalışmalar ya da projelerin hayata geçirilip geçirilmeyeceğine ait sorusu üzerine, hakikat adımlar atarak mesleksel eğitimle ilgili yeni bir atılım gerçekleştirdiklerini söyledi.

Gittikleri yerlerde ticaret odaları ve sanayi odalarının bu mevzuda teşekkürlerini ilettiklerini lisana getiren Tekin, “Benzeri okul teklifleri ve program teklifleriyle geliyorlar. Mesleksel eğitimde geleceği yakalamak, değişen üretim gereksinimlerine karşılık vermek maksadıyla Siber Güvenlik, Yapay Zeka, Endüstriyel Kalite Denetim, Havacılık ve Uzay Teknolojisi ve Gastronomi ve Mutfak Sanatları alanlarını açtık ve açmaya devam edeceğiz. Bu ay bunları konuşalım istiyoruz.” tabirlerini kullandı.

Tekin, “İşbaşı eğitimlerinin akabinde istihdama kazandırılan öğrenci sayılarıyla ilgili amaçlarınıza ulaştınız mı? 2013’ten bu yana mesleksel eğitime ilgi ne durumda?” sorusuna karşılık, memleketler arası ortalamaları çabucak hemen yakaladıklarını belirtti.

Şu anda en kalabalık ortaöğretim ünitesinin mesleksel ve teknik eğitim olduğuna işaret eden Tekin, “100 öğrenciden 41’i meslek lisesine gidiyor. Bu yıl meslek lisesini tercih edenlerde o oran yüzde 43. Bu eğitim öğretim periyodunda birinci kez 9. sınıfa kayıt yaptıran 100 öğrenciden 43’ü meslek lisesine kayıt yaptırdı. Yani mesleksel ve teknik eğitime yönelim daima artıyor.” formunda konuştu.

Tekin’e, meslek liselerine yönelik algının daha olumlu bir noktaya taşınmasına yönelik çalışmaların olup olmayacağı sorusu da yöneltildi.

Darbelerin beşerler ve toplumların zihinlerinde travmalara sebebiyet verdiğini, bu travmaların aşılması gerektiğini, halihazırda hem imam hatip okulları için hem de meslek liseleri için 28 Şubat öncesindeki noktaya geldiklerini vurgulayan Tekin, “Bence bizim çalışmalarımız kadar toplumun demokrasiye, insan haklarına, sivil siyasete sahip çıkma içgüdüsü de bu algının düzelmesi konusunda katkı sağlayacak.” dedi.

Bir gazetecinin eski Almanya Başbakanı Olaf Scholz’un “Ülke olarak daha evvel mühendisler ülkesiydik, artık avukatlar ülkesine dönüştük” kelamını hatırlatarak, “Şu an orta elemana duyulan gereksinimi karşılayabilecek seviyede miyiz?” diye sorması üzerine Tekin, şu cevabı verdi:

“Biz artık orta eleman demiyoruz, aranan eleman diyoruz. Şu an dalla birlikte bunu yetiştirmeye çalışıyoruz. Bölümün muhtaçlık duyduğu nitelikli elemanların branşlarını bizimle gelip paylaşmaları durumunda muhtaçlık duydukları yetkinlikteki şahısları birlikte yetiştiririz. TOBB’daki toplantılarda da vilayetleri ziyaret ettiğimde ticaret sanayi odalarıyla yaptığımız toplantılarda da bunları söylüyorum. Gelin birlikte yapalım. Biz bu programları yaparız, öğretim programlarını revize ederiz, çocukları yetiştiririz, okulu yaparız. Sizden bunun karşılığında istediğimiz şey çocuklarımızın hem istihdamında hem de iş yeri açmalarında kendilerine dayanak olun. Bölümle işbirliği içerisindeyiz. Yüzde 43 sayısını kâfi görmüyorum lakin düzgün bir noktaya geldiğimizi söylemek istiyorum, çabucak hemen OECD standartlarındayız.”

Tekin, “Zamanında çocukların kabiliyetini keşfedebilen öğretmenler hakikat yönlendiriyorlar. Muhakkak bir yaştan sonra kabiliyetler keşfedilmeyince birçok vakit aslında meslek lisesine gitmemesi gerekenler meslek lisesine gidiyor, İrtibat Fakültesine gitmemesi gereken Bağlantı Fakültesine gidiyor. Bu oranı yüzde 50 de yapsanız bunların ne kadarı sanki bu alanda kabiliyetli?” sorusuna karşılık, mesleksel ve teknik eğitime ait 28 Şubat travmasının yarattığı olumsuz algı nedeniyle ailelerin çocuklarının akademik eğitim almasını istediklerini söyledi.

“Mesleki ve teknik eğitimle ilgili oluşan olumsuz havanın dağılması lazım. Onu daima birlikte yavaş yavaş dağıtacağız.” diye konuşan Tekin, çocukların mesleksel yönelimleriyle ilgili TÜBİTAK ile ortak hazırlanan “Mesleki Eğilim Belirleme Bataryası” projesinin başladığını, ayrıyeten öğrencilerin erken yaşta ilgi ve yeteneklerini keşfetmelerini sağlamak emeliyle zanaat atölyelerini ve meslek ortaokullarını açtıklarını aktardı.

Tekin, devlet teşviki ya da özel bölüm teşvikiyle iş yeri sahibi olan meslek lisesi mezunlarının sayısına ait soru üzerine, şu an Türkiye’de yaklaşık 3 bin 400 mesleksel ve teknik lisenin bulunduğunu bildirdi.

Bu okulları gözden geçirdiklerine değinen Tekin, “Hepsi proje okul formatında, bölümle bir arada çalıştırıyoruz dersem yanlış olmaz. 3 bin 400 okuldan yaklaşık olarak 500’ünden mezun olan çocukların istihdamıyla ilgili sorunumuz yok. Onlar dalda anında istihdam ediliyor. Zira dalla bir arada yetiştiriyoruz. Fakat öbür okullarımızı da peyderpey bu formda dönüştürüyoruz.” sözlerini kullandı.

Tekin, “MESEM’lerle ilgili muhalefetin ‘Bakanlık çocukları mevte gönderiyor’ üzere tenkitleri oluyor. Bunlara yanıtınız ne olur?” biçimindeki soruyu da şöyle yanıtladı:

“Bu ithamı bize yöneltenlere motamot iade ediyorum. Biz 223 bin işletmeye öğrenci gönderiyoruz. Bunların her birisiyle ilgili eğitim öğretim periyodunun başında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenen iş sıhhati ve iş güvenliği kriterlerine uygun olup olmadığı açısından komitemiz kararını veriyor, ‘uygundur’ diyor. Oradaki şahıslara iş sıhhati ve iş güvenliğiyle ilgili yeniden Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığının belirlediği eğitimler veriliyor. Sonra çocuğu gönderdikten sonra öğretmenimiz haftada bir kesinlikle oraya gidiyor, çocuğun çalıştığı yeri görüyor. Şikayet üzerine müfettişlerimiz gittiğinde kontrol yapıyorlar. İş sıhhati ve iş güvenliği ihmaliyle ilgili en küçük bir şikayet geldiğinde biz anında mukaveleyi feshediyoruz. Ağır önlemlerimizi alıyoruz, buna karşın kazalar oluyor. Kaza olma ihtimali var diye ‘mesleki eğitimden, çocuklarımızın kendini geliştirmesinden vazgeçelim’ demek, hakikat değil. Çocuklarımız teorik olarak aldıkları eğitimin alanda bir karşılığı olmayınca nasıl o alanda yetişmiş olacaklar? Bu çocuklar bizim çocuklarımız, biz bütün önlemleri alıyoruz fakat tüm bu önlemlere karşın maalesef bizi de çok üzen kazalar olabiliyor. Lakin muhalefetin tahlil önerisi de yok esasen. 23 bine yakın işletmenin bu yıl mukavelesini iptal ettik, bunlara tekrar öğrenci vermiyoruz. İş sıhhati ve iş güvenliği önlemlerini almadığı için yahut da diğer cins eksikliklerden ötürü o işletmelere artık öğrenci göndermiyoruz.”

Bakan Tekin, öğretmenlerin yeni teknolojiye adaptasyona yönelik çalışmaların olup olmadığına ait soru üzerine, Ulusal Eğitim Akademilerini branş bazlı olarak dizayn ettiklerini, mesleksel ve teknik eğitim liselerinde vazife yapacak branş öğretmenleri için İstanbul Haydarpaşa’daki akademinin bu hususa odaklandığını belirtti.

“Şehrin gereksinimlerine nazaran mesleksel eğitimden bahsetmiştiniz. Hangi kente nazaran nasıl bir okul olacak?” sorusuna karşılık da Tekin, “İl İstihdam Kurulu diye bir şura oluşturduk. Valinin yahut görevlendireceği vali yardımcısının başkanlığında, İŞKUR müdürü, çalışma il müdürü vesaire toplanıyorlar. Oradaki kesim temsilcileri diyor ki ‘biz Bilecik’te seramik endüstrini geliştirmek istiyoruz. Kesim olarak buraya odaklanacağız. Hasebiyle o alanda yetişmiş bireye gereksinimimiz var’. Biz meslek liselerimizi bu heyetin bizi yönlendireceği programlara nazaran revize ediyoruz. Orada mesela gereksinim olmayan bir programı kapatıyoruz, onun yerine seramik programı açıyoruz. Meslek liselerimizin tamamı bu perspektifle gözden geçiriliyor.” halinde konuştu.