Kadın Hastalıkları ve Doğum/Jinekolojik Onkoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Öz, 8 Mayıs Dünya Yumurtalık Kanseri Farkındalık Günü hasebiyle yumurtalık kanserinin belirtileri ve tedavi teknikleri hakkında bilgi verdi. Prof. Dr. Öz, “Kadın sıhhatini tehdit eden hastalıklar ortasında yer alan yumurtalık kanseri, sinsi ilerleyişi ve geç belirti vermesi nedeniyle en riskli jinekolojik kanserlerden biri olarak öne çıkıyor. Erken devirde fark edilmesi güç olan bu hastalıkta farkındalık hayati değer taşıyor. Bayanlarda en sık görülen kanserler ortasında 8’inci sırada yer alan yumurtalık kanseri, jinekolojik kanserler içinde mevt oranı en yüksek olan hastalık olarak biliniyor. Hayat uzunluğu görülme riski yaklaşık yüzde 1-1,5 ortasında değişirken, en sık menopoz sonrası 55-60 yaş aralığında ortaya çıkıyor. En sık, yumurtalık ve tüplerin yüzeyini örten hücrelerden kaynaklanan ‘epitelyal over kanseri’ görülüyor. Hastalığın gelişiminde en kıymetli risk faktörü genetik yatkınlık. Bilhassa BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonunu taşıyan bayanlarda yumurtalık kanseri riski besbelli formda artıyor. Bunun yanı sıra ailede göğüs yahut yumurtalık kanseri hikayesinin bulunması, ileri yaş, hiç doğum yapmamış olmak ve endometriozis üzere durumlar da risk faktörleri ortasında yer alıyor. Öte yandan doğum sayısının fazla olması ve doğum denetim haplarının uzun mühlet kullanılması hastalığa karşı kollayıcı tesir gösterebiliyor” diye konuştu.
‘ERKEN EVRELERDE BELİRTİ VERMİYOR’
Prof. Dr. Öz, yumurtalık kanserinin erken evrelerde belirti vermediğini söyleyerek, “Adet düzensizliği ya da menopoz sonrası kanama üzere dikkat cazip bulgulara yol açmaması, hastalığın fark edilmesini zorlaştırıyor. Ayrıyeten göğüs ve rahim ağzı kanserlerinde olduğu üzere tesirli bir tarama programının bulunmaması da erken tanıyı güçleştiriyor. Bu nedenle hastaların büyük bir kısmı hastalık ilerledikten sonra, karın şişliği, hazımsızlık, bulantı ve karında sıvı birikimi üzere şikayetlerle sıhhat kuruluşlarına başvurmaktadır. Her ne kadar erken devirde besbelli bulgular olmasa da bedenin verdiği birtakım sinyaller dikkatle takip edilmelidir. Aşağıdaki şikayetlerin uzun sürmesi ve giderek artması durumunda kesinlikle bir tabibe başvurulması gerekmektedir. Daima ve artan karın şişkinliği, gaz hissi, erken doyma ve iştahsızlık, alt karın yahut kasık bölgesinde ağrı ya da baskı hissi, sık yahut ani idrara çıkma, kabızlık üzere bağırsak alışkanlıklarında değişiklik, açıklanamayan kilo değişiklikleri, halsizlik ve yorgunluk bilhassa karın şişkinliği, erken doyma ve pelvik ağrının birlikte görülmesi kıymetli bir ikaz işaretidir” dedi.
Prof. Dr. Öz, sözlerini şöyle sürdürdü; “Yumurtalık kanseri tanısı, tek bir testle değil; hastanın şikayetleri, fizik muayene bulguları ve çeşitli görüntüleme prosedürleri ile konulmaktadır. Birinci kademede çoklukla transvajinal ultrasonografi tercih edilirken, gerekli durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans (MR) üzere ileri görüntüleme metotlarına başvurulmaktadır. Nadiren seçilmiş hadiselerde pozitron emisyon tomografisi (PET-BT) görüntülemesine başvurulabilmektedir. Kan testlerinde CA-125 başta olmak üzere çeşitli tümör belirteçleri de tanıya yardımcı olmaktadır. Kesin teşhis ise, cerrahi sonrası yapılan patolojik inceleme ile konulmaktadır. Yumurtalık kanseri tedavisine kanserin cinsine, yayılım durumuna ve hastanın performans durumuna nazaran karar verilmektedir. Multidisipliner bir yaklaşım kelam hususudur. Başta jinekolojik onkoloji cerrahisi ve medikal onkoloji olmak üzere girişimsel radyoloji, genel cerrahi, nükleer tıp, radyasyon onkolojisi üzere branşlar tedavide
rol oynamaktadır. Tedavi süreci ise hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna nazaran planlanıyor. Cerrahi, tedavinin temelini oluştururken, birçok hastada kemoterapi de uygulanıyor. Gerekli durumlarda cerrahi öncesinde kemoterapi verilerek tümörün küçültülmesi hedeflenebiliyor.”
‘HEDEFE YÖNELİK AKILLI TEDAVİ’
Prof. Dr. Öz, yeni kuşak tedaviler ile ilgili, “Son yıllarda yumurtalık kanseri tedavisinde değerli gelişmeler yaşanıyor. Uygun hastalarda maksada yönelik akıllı tedavi casusları kullanıma girmiştir. En çok bilinenler ‘bevacizumab’ (tümör etrafında yeni damar oluşumunu baskılayarak fonksiyon görür) ve ‘PARP inhibitörleri’ (örneğin BRCA mutasyonu üzere tümöre ilişkin bir grup genetik mutasyonları kullanarak tümöral hücrelerin seçici olarak vefatına neden olan ilaç grubu) üzere maksada yönelik tedavi halleridir. Seçilmiş olgularda cerrahi sırasında batın içerisine sıcak kemoterapi (HİPEK) uygulaması üzere birtakım sistemler de kullanılabilmektedir” dedi.
‘HASTALIĞIN ERKEN FARK EDİLMESİ BÜYÜK KIYMET TAŞIYOR’
Prof. Dr. Öz, yumurtalık kanserinde erken teşhisin tedavi muvaffakiyetini direkt etkilediğini söz ederek, “Erken evrede yakalanan hastalarda 5 yıllık sağ kalım oranı yüzde 90’lara kadar çıkarken, ileri evrelerde bu oran yüzde 30’lara kadar düşebiliyor. Bu nedenle hastalığın erken fark edilmesi büyük ehemmiyet taşımaktadır. Yumurtalık kanserinden büsbütün korunmak mümkün olmasa da kimi tedbirlerle risk azaltabilmektedir. Doğum denetim haplarının uzun müddet kullanımı, doğum yapmak ve emzirmek gözetici tesir göstermektedir. Ayrıyeten tüplerin bağlanması yahut cerrahi olarak alınması da riski düşüren metotlar ortasında yer alıyor. Yüksek risk kümesinde bulunan, 40’lı yaşlardan sonra, bilhassa BRCA mutasyonu taşıyan bayanlarda ise aile planlaması tamamlandıktan sonra yumurtalık ve tüplerin cerrahi olarak alınması en tesirli korunma yolu olarak önerilmektedir. Yumurtalık kanserine karşı farkındalığın artırılması gerekmektedir. Yumurtalık kanseri sessiz ilerler, bedeninizdeki küçük fakat kalıcı değişiklikleri görmezden gelmeyin” diye konuştu.
