Çanakkale’nin Ayvacık ilçesine bağlı 360 nüfuslu Bektaş köyünde yaşayan 17 kadın, el emeklerini gelire dönüştürmek, kırsal üretimi desteklemek, kültürel mirası korumak ve sürdürülebilir ekonomik modeller geliştirmek amacıyla 2 yıl önce bir kooperatif çatısı altında buluştu. Bölgedeki 9 köyü kapsayan bu girişim, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından yürütülen kırsal kalkınma projelerinden destek aldı.
Kooperatif üyeleri, kuruluş sürecinin ardından yerel kalkınma odaklı çalışmalar kapsamında teknik destek, eğitim ve görünürlük faaliyetlerinden faydalandı. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın kırsal kalkınma, kadın kooperatifleri, yerel üretim ve sürdürülebilir tarım politikaları doğrultusunda da desteklenen üyeler, orman köylüsünün kalkınması, biyolojik çeşitlilik, tıbbi aromatik bitkiler ve kırsal üretim modelleri üzerine teknik işbirlikleri yürütüyor. Küresel Çevre Fonu (GEF) destekli çalışmalara da katılan kadınlar, yerel ürünlerin katma değer kazanması, kadın üretiminin desteklenmesi ve doğa dostu üretim modelleri konusunda destek görüyor.
Kooperatifte, domates salçasından tarhanaya, eriştelerden kuru baklaya kadar pek çok yöresel ürün hazırlanıyor. Ayvacık bölgesine özgü geleneksel lezzetlerden olan “katır tırnağı” reçeli de kadınlar tarafından üretilerek satışa sunuluyor. Bununla birlikte, kooperatif bünyesinde oluşturulan kültürel miras atölyesinde halı, kilim, ehram, çulluk ve bez dokuma gibi geleneksel kumaş üretimleri de kadınların elinden çıkıyor.
Kadınlar tarafından imal edilen tüm ürünler, internet sitesi, sosyal medya platformları ve kooperatif binası aracılığıyla alıcılarla buluşuyor. Bektaş Köyü Kadın Emeği Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanı Güldan Özkan, kooperatifin 2 yıl önce 3 kişiyle başladığını ve zamanla 17 kadının bir araya gelerek şu an 25 üyeye ulaştığını belirtti. Özkan, gıda bölümünde reçel, tarhana, erişte ve çeşitli yöresel ürünler ürettiklerini vurgulayarak, “Logolarımızda da katır tırnağı yer alıyor. Mevsimine göre salçalarımız, baharat türlerimiz var. Defneler, rezeneler, kekikler, papatyalar toplanıyor, çay olarak üretim yapıyoruz. Ekmeğimizi kendimiz yapıyor ve burada satıyoruz. Yöresel kahvaltımıza da başladık.” dedi.
Özkan, kültürel miras atölyesi hakkında ise şunları söyledi: “Burası halı ve mekikli kumaş dokumaların yapıldığı bir alan. Büyüklerimizin sandıktan çıkardığı ürünler burada yeniden hayat buluyor. Babaannelerimizin şalvarlarını yastıklara, çantalara, cüzdanlara, hediyelik eşyalara dönüştürdük. Ben 45 yıldır halı dokuyorum, çocukken öğrendim. Burada da öğrenmek isteyenler, merak edenler, halıyı, kültürel mirası sürdürmek isteyenler var. Onlara hocalık yapıp kooperatifimizde açacağımız kurslarda öğreteceğiz.”
